ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Şeridi'nin yeniden inşasını denetlemek üzere oluşturduğu Barış Kurulu'nun (Board of Peace) finansmanı, Dünya Bankası hesaplarında bulunamıyor. NPR'ın Morning Edition programında konuşan Financial Times muhabiri Abigail Hauslohner, kurulun vaat edilen fonlarının akıbetine ilişkin soru işaretleri olduğunu söyledi. Trump yönetimi, Gazze'deki savaş sonrası yeniden yapılanma sürecini yönetmek için bu kurulu kurduğunu duyurmuş, ancak fonların nereye aktarıldığı ve nasıl kullanılacağı konusunda şeffaflık sağlanmadı. Hauslohner, Dünya Bankası kayıtlarında Trump yönetimi tarafından taahhüt edilen 5 milyar dolarlık fonun izine rastlanmadığını belirtti.
Barış Kurulu'nun kuruluş amacı ve fonlama belirsizliği
Trump yönetimi, Barış Kurulu'nu geçtiğimiz yıl Gazze'deki savaşın ardından bölgenin yeniden imarı için özel sektör yatırımlarını koordine etmek amacıyla kurdu. Kurul, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) ve Dünya Bankası ile işbirliği içinde çalışacağını açıklamıştı. Ancak Hauslohner'in tespitlerine göre, Dünya Bankası'nın Gazze yeniden inşa fonu olarak ayrılan hesabında Trump yönetimi tarafından gönderilen herhangi bir para bulunmuyor. Özel sektörden toplanması planlanan fonların da henüz ulaşmadığı ifade ediliyor. Bu durum, kurulun vaatlerini gerçekleştirme kabiliyeti konusunda ciddi soru işaretleri yaratıyor.
Hauslohner, ABD yönetiminin kurul için bir bütçe ayırdığını ancak bu fonların Dünya Bankası'na değil, doğrudan özel şirketlere veya başka aracılara aktarılmış olabileceğini öne sürüyor. Trump yönetiminden konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Uzmanlar, fonların izlenebilirliği ve şeffaflığı konusunda endişelerini dile getiriyor. Gazze'de savaş nedeniyle büyük yıkım yaşanırken, yeniden inşa için gereken kaynakların zamanında ve etkin bir şekilde bölgeye ulaşması büyük önem taşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Yeniden inşa krizi
Gazze'deki yeniden inşa süreci, sadece insani bir kriz değil aynı zamanda jeopolitik bir denklem. Bölgenin istikrarı, Filistin yönetimi, İsrail, Mısır, Ürdün ve Körfez ülkelerinin işbirliğini gerektiriyor. Trump yönetiminin Barış Kurulu girişimi, bu denklemde ABD'nin liderlik rolünü pekiştirme amacı taşıyor gibi görünse de, fonlama belirsizliği güven sorununa yol açıyor. Dünya Bankası ve diğer uluslararası kalkınma kuruluşları, Gazze için ayrılan fonların şeffaf bir şekilde yönetilmesi çağrısı yapıyor. Öte yandan, alternatif finansman kaynakları olarak Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler devreye girmeye hazırlanıyor. Ancak bu ülkelerin de siyasi koşulları ve bölgesel rekabetleri, yeniden inşa sürecini karmaşıklaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin politikası ve bölgesel kalkınma girişimleri açısından yakından takip edilmeli. Türkiye, geçmişte Gazze'ye insani yardım ve altyapı projeleriyle destek sağlamış, yeniden inşa sürecinde aktif rol oynamak istediğini belirtmiştir. Trump'ın fonlama belirsizliği, Türkiye'nin BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde yürüttüğü girişimlerin önemini artırabilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik dengeleri açısından Gazze'nin istikrarı Türkiye için stratejik bir öneme sahiptir. Ankara'nın, şeffaf ve sürdürülebilir bir yeniden inşa modeli için uluslararası platformlarda daha fazla inisiyatif alması beklenebilir.
