ABD Başkanı Donald Trump, önümüzdeki hafta Fransa'da düzenlenecek G7 Zirvesi kapsamında Orta Doğu'dan önemli liderlerle bir araya gelecek ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy ile bir çalışma oturumuna katılacak. ABD'li üst düzey yetkililer tarafından Cumartesi günü yapılan açıklamaya göre, Trump'ın zirve marjında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Birleşik Arap Emirlikleri Veliaht Prensi Muhammed bin Zayed ile ayrı ayrı görüşmeler yapması planlanıyor. Görüşmelerin ana gündem maddeleri arasında İran'ın nükleer programı, bölgesel güvenlik, enerji piyasaları ve ticaret anlaşmazlıkları yer alıyor. Trump'ın ayrıca Ukrayna krizinin çözümüne yönelik uluslararası çabaların ele alınacağı bir oturumda Zelenskiy ile bir araya gelmesi bekleniyor.
Zirve öncesinde yoğun diplomasi trafiği
G7 Zirvesi, 24-26 Ağustos tarihleri arasında Fransa'nın Biarritz kentinde gerçekleştirilecek. Zirveye katılacak liderler, küresel ekonomiden iklim değişikliğine, dijital vergilendirmeden Orta Doğu'daki son gelişmelere kadar geniş bir yelpazedeki konuları masaya yatıracak. Trump'ın Orta Doğu liderleriyle yapacağı görüşmeler, özellikle İran'a yönelik yaptırımlar ve bölgedeki askeri gerilimlerin azaltılması açısından kritik önem taşıyor. ABD yönetimi, İran'ın nükleer anlaşma çerçevesindeki yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle yaptırımları sıkılaştırırken, Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri de bu politikayı destekliyor. Ancak Avrupalı müttefikler, ABD'nin İran'a yönelik maksimum baskı stratejisinin geri tepebileceği ve bölgesel bir çatışmayı tetikleyebileceği endişesini taşıyor. Bu nedenle Trump'ın zirvede Avrupalı liderlerle de İran konusunda bir uzlaşı arayışına girmesi bekleniyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy ile yapılacak çalışma oturumu ise, Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi ve Rusya ile ilişkilerin normalleştirilmesi sürecinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Zelenskiy, göreve geldiğinden bu yana Donbass bölgesindeki çatışmanın çözümü için aktif bir diplomasi yürütüyor ve Batılı liderlerden daha fazla destek talep ediyor. Trump ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile kişisel ilişkisini sürdürmekle birlikte, Ukrayna'ya askeri yardım konusunda Kongre'deki muhalefetle karşı karşıya. Oturumda, Ukrayna'ya sağlanan güvenlik yardımlarının artırılması ve Rusya'ya yönelik yaptırımların geleceği ele alınabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
G7 Zirvesi, küresel ekonominin yavaşlama sinyalleri verdiği, ABD-Çin ticaret savaşının derinleştiği ve Brexit belirsizliğinin sürdüğü bir dönemde toplanıyor. Trump'ın Orta Doğu liderleriyle yapacağı görüşmeler, bölgedeki enerji arz güvenliği ve petrol fiyatlarının istikrarı açısından da belirleyici olabilir. Suudi Arabistan ve BAE, ABD'nin İran'a yönelik politikasını desteklerken, İran'ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nı tehdit etmesi, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya neden oluyor. Trump, bu görüşmelerde Körfez ülkelerinden İran'a karşı daha aktif bir rol üstlenmelerini ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığının maliyetini paylaşmalarını talep edebilir. Öte yandan, İsrail Başbakanı Netanyahu ile yapılacak görüşmede, İran'ın Suriye'deki askeri varlığı ve Filistin meselesi de gündeme gelebilir. Netanyahu, Trump'ın Orta Doğu barış planına destek beklerken, Trump'ın bu planı tam olarak ne zaman açıklayacağı merak konusu.
Zelenskiy ile yapılacak oturum ise, Ukrayna'nın Batı ile entegrasyon süreci ve Rusya'ya karşı uluslararası dayanışmanın güçlendirilmesi açısından önem taşıyor. Trump'ın Ukrayna konusundaki tutumu, ABD'deki siyasi tartışmaların da odağında yer alıyor. Zirve, aynı zamanda ABD ile Avrupa arasındaki transatlantik ilişkilerin geleceği için bir test niteliği taşıyor. Trump'ın Avrupalı müttefiklerle İran, ticaret ve iklim değişikliği gibi konularda yaşadığı anlaşmazlıklar, zirvede sert tartışmalara yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, G7 Zirvesi'nde ele alınacak konuların çoğuyla doğrudan ilgili bir aktör olmasa da, gelişmelerin bölgesel yansımaları Ankara'yı yakından ilgilendiriyor. Özellikle İran'a yönelik yaptırımlar ve artan gerilim, Türkiye'nin enerji ithalatı ve komşusu İran ile olan ticari ilişkileri açısından risk oluşturuyor. Türkiye, ABD'nin İran politikasına mesafeli dururken, İran ile enerji ve ticaret bağlarını sürdürmeye çalışıyor. Öte yandan, Ukrayna krizinin çözümüne yönelik uluslararası çabalar, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik çıkarları ve Kırım Tatarlarının durumu açısından önem taşıyor. Türkiye, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklerken, Rusya ile dengeli bir ilişki yürütüyor. Zirvede alınacak kararlar, Türkiye'nin bölgesel politikalarını doğrudan etkileyebilecek nitelikte. Ancak Türkiye'nin G7 dışında kalması, bu süreçte söz sahibi olmasını engelliyor.
