ABD Başkanı Donald Trump, Fransa’nın Amerikan teknoloji şirketlerine yönelik dijital hizmet vergisini kaldırmaması durumunda Fransız şarabına yüzde 100’e varan gümrük vergisi uygulayabileceği tehdidinde bulundu. Trump, New York Post’a verdiği mülakatta, “Eğer bu vergiyi kaldırmazlarsa, Fransa’dan gelen şaraba yüzde 100 vergi koyarım” ifadelerini kullandı. Söz konusu açıklama, ABD ile AB arasında ticaret gerilimini yeniden alevlendirdi ve özellikle Fransız şarap üreticileri arasında endişeye yol açtı.
Gelişmenin arka planı
Fransa, 2019 yılında Google, Apple, Facebook ve Amazon gibi büyük teknoloji şirketlerinin dijital hizmetlerinden elde ettikleri gelir üzerinden yüzde 3 oranında bir vergi uygulamaya başlamıştı. “GAFA vergisi” olarak da bilinen bu düzenleme, ABD’li teknoloji devlerinin Avrupa’da düşük vergi ödediği eleştirilerine dayanıyor. ABD yönetimi ise bu verginin Amerikan şirketlerine karşı ayrımcı olduğunu savunuyor.
Trump’ın tehdidi, iki ülke arasında daha önce de gündeme gelen ticaret savaşlarının bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. 2020 yılında ABD, Fransa’nın dijital vergisine misilleme olarak 1,3 milyar dolar değerindeki Fransız ürününe yüzde 25’e varan gümrük vergisi getirmişti. Bu ürünler arasında şarap, peynir ve lüks çantalar gibi sembolik Fransız ihracat kalemleri yer alıyordu.
Fransa’nın dijital vergi uygulaması, ABD’li teknoloji şirketlerinin Avrupa’daki vergi yükünü artırmayı hedefliyor. Ancak Washington, bu tür ulusal düzenlemelerin küresel ticaret kurallarını ihlal ettiğini ve Amerikan şirketlerini hedef aldığını öne sürüyor. Biden yönetimi döneminde konu OECD bünyesinde küresel bir çözüme kavuşturulmaya çalışılsa da, Trump’ın yeniden başkanlık koltuğuna oturmasıyla birlikte tek taraflı misilleme ihtimali arttı.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump’ın tehdidi, ABD-AB ticari ilişkilerinde yeni bir kriz potansiyeli taşıyor. Avrupa Birliği, Fransa’nın dijital vergisini savunurken, ABD’nin olası misillemelerine karşı ortak bir yanıt hazırlığında olduğu belirtiliyor. AB Komisyonu sözcüsü, “Ticaret ortaklarımızla yapıcı diyalog içindeyiz ancak üye devletlerimizin çıkarlarını korumaya kararlıyız” açıklamasını yaptı.
Fransa, ABD’nin tehdidine rağmen dijital vergiden vazgeçmeyeceğini sinyallerini veriyor. Fransız Ekonomi Bakanı Bruno Le Maire, “Dijital devlerin adil vergi ödemesi için mücadelemizi sürdüreceğiz” dedi. Öte yandan, Fransız şarap üreticileri ve ihracatçıları, ABD pazarının Fransız şarabı için kritik olduğunu ve olası bir vergi artışının sektörü olumsuz etkileyeceğini ifade ediyor.
Küresel ölçekte, bu gerilim dijital ekonominin vergilendirilmesi konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirebilir. OECD nezdinde yürütülen müzakereler, 140 ülkenin katılımıyla küresel bir asgari kurumlar vergisi anlaşmasına varılmasını hedefliyor. Ancak ABD’nin tek taraflı adımları, bu süreci sekteye uğratma riski taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ile AB arasındaki ticari gerilimlerden doğrudan etkilenmese de, küresel ticaret savaşları Türkiye’nin ihracat pazarlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Özellikle ABD’nin ithalata yönelik korumacı politikaları, Türk ürünlerinin ABD pazarındaki rekabet gücünü artırabilir. Ayrıca, dijital hizmet vergisi konusu Türkiye’nin de gündeminde; Türkiye, benzer bir dijital vergi uygulaması yürürlüğe koymuş durumda. Trump’ın tehditleri, Türkiye’nin de ABD ile benzer bir ticari gerilim yaşama riskini hatırlatıyor. Bu nedenle, Türkiye’nin OECD sürecine aktif katılımı ve ticaret ortaklarıyla dengeli politikalar izlemesi önem taşıyor.
