İran'da ekonomik sıkıntılar nedeniyle Türkiye'ye gelen İranlı işçiler, kayıt dışı istihdamda ağır koşullarda çalıştırılıyor. Yüksek enflasyon ve işsizlikten kaçan İranlılar, Türkiye'de kayıt dışı sektörlerde düşük ücretlerle, güvencesiz ve kötü koşullarda çalışıyor. Birçoğu, umduğunu bulamayıp borçlanarak ülkelerine dönmek zorunda kalıyor.
İran'daki ekonomik kriz ve göç dalgası
İran'da yıllardır süren ekonomik istikrarsızlık, yüksek enflasyon ve işsizlik, özellikle genç nüfusu yurt dışında iş aramaya itiyor. Türkiye, coğrafi yakınlık, vize kolaylığı ve kayıt dışı iş imkanları nedeniyle İranlılar için önemli bir hedef ülke konumunda. Ancak Türkiye'de de ekonomik koşullar zorlaşırken, İranlı işçiler en kırılgan gruplar arasında yer alıyor.
İranlılar genellikle inşaat, tekstil, gıda ve hizmet sektörlerinde kayıt dışı olarak çalışıyor. Çalışma izni almakta zorlanan veya alamayan bu kişiler, işverenler tarafından düşük ücretle, sigortasız ve güvencesiz çalıştırılıyor. Bazı durumlarda ücretleri ödenmiyor veya eksik ödeniyor. Dil bilmeyen ve yasal haklarını bilmeyen İranlılar, şikayetçi olamıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Türkiye'deki kayıt dışı İranlı işgücü, sadece iki ülke arasında değil, bölgesel ekonomi ve göç dinamikleri açısından da önemli. İran'ın Batı yaptırımları altında ezilen ekonomisi, komşu ülkelere göçü tetikliyor. Türkiye ise hem transit hem de hedef ülke olarak bu göçten etkileniyor. Suriyeli mültecilerin ardından İranlılar da kayıt dışı ekonominin parçası haline geliyor. Bu durum, Türkiye'nin göç yönetimi ve kayıt dışı istihdamla mücadelesini zorlaştırıyor.
Uzmanlar, İranlı işçilerin sömürülmesinin önlenmesi için çalışma izni süreçlerinin kolaylaştırılması ve denetimlerin artırılması gerektiğini belirtiyor. Ancak mevcut koşullarda, ekonomik sıkıntılar nedeniyle bu tür suiistimallerin devam etmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de kayıt dışı çalışan İranlıların sömürülmesi, Türkiye'nin göç ve istihdam politikaları açısından önemli bir sorun. Ekonomik kriz ve enflasyonla mücadele eden Türkiye'de, kayıt dışı istihdam hem vergi kaybına hem de sosyal güvenlik açıklarına yol açıyor. Ayrıca, düzensiz göçmenlerin sömürülmesi insan hakları ihlalleri ve sosyal huzursuzluk riski taşıyor. Türkiye'nin AB ile vize serbestisi ve göç anlaşmaları çerçevesinde, göçmen işçilerin haklarının korunması ve kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması öncelikli konular arasında. İran ile ilişkilerde ise, ekonomik işbirliği ve düzenli göç kanallarının açılması, bu sorunun hafifletilmesine katkı sağlayabilir.
