ABD Başkanı Donald Trump, Fransa'nın Amerikan teknoloji devlerine yönelik dijital hizmet vergisini kaldırmaması durumunda Fransız şarap ve şampanyasına yüzde 100 oranında gümrük vergisi koymakla tehdit etti. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Fransa'nın ABD'li teknoloji şirketlerine karşı haksız bir vergi uyguladığını belirterek, bu adımın ticaret savaşını yeniden alevlendirebileceği uyarısında bulundu.
Gelişmenin arka planı
Fransa, 2019 yılında yürürlüğe koyduğu ve ülkede faaliyet gösteren teknoloji şirketlerinin elde ettiği gelirler üzerinden yüzde 3 oranında alınan 'dijital hizmet vergisi'ni getirmişti. Bu vergi, başta Facebook, Amazon ve Apple olmak üzere büyük Amerikan teknoloji firmalarının yanı sıra Google gibi küresel oyuncuları da hedef alıyor. Fransa, bu vergiyle teknoloji devlerinin düşük vergi ödedikleri ülkelerde kârlarını kaydırmalarının önüne geçmeyi amaçlıyor. ABD ise bu verginin ayrımcı olduğunu ve yalnızca Amerikan şirketlerini hedef aldığını savunuyor.
Trump yönetimi daha önce de benzer bir dijital vergi nedeniyle Fransa'ya misilleme olarak yüzde 25 gümrük vergisi tehdidinde bulunmuş, ancak iki ülke arasında varılan geçici anlaşma ile bu tehdit askıya alınmıştı. Şimdi, Trump'ın yeniden başkanlık koltuğuna oturmasının ardından konu tekrar gündeme geldi. Trump, 'Fransa şarabı ve şampanyasına yüzde 100 gümrük vergisi koymaktan başka seçeneğimiz kalmayacak' ifadelerini kullandı. Bu sözler, özellikle Fransız ihracatçıları tedirgin ederken, piyasalarda da dalgalanmaya neden oldu.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu tehdit, sadece Fransa ile ABD arasında değil, genel olarak Avrupa Birliği ile ABD arasındaki ticari gerilimi artırma potansiyeli taşıyor. ABD, daha önce de Fransa'nın yanı sıra İtalya, İspanya ve Avusturya gibi diğer AB ülkelerinin uyguladığı dijital vergilere karşı benzer misilleme tehditlerinde bulunmuştu. Dijital vergi konusu, OECD ve G20 çerçevesinde küresel bir çözüm bulunması için yıllardır tartışılıyor, ancak henüz nihai bir anlaşmaya varılamadı. Trump'ın bu hamlesi, küresel ticaret savaşı endişelerini yeniden canlandırdı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Trump'ın tehdidine karşılık olarak 'Avrupa'nın egemenliğini koruyacağını' ve dijital vergiden vazgeçmeyeceklerini belirtti.
Analistler, eğer ABD yüzde 100 vergiyi uygulamaya koyarsa, bunun Fransız şarap ve şampanya ihracatını ağır darbeleyeceğini, ancak aynı zamanda ABD'deki tüketicilerin de daha yüksek fiyatlarla karşılaşacağını ifade ediyor. Lafite Rothschild ve Dom Perignon gibi üst düzey markaların yanı sıra, daha uygun fiyatlı şaraplar da bu vergiden etkilenecek. ABD, Fransız şarabının en büyük ihracat pazarlarından biri konumunda. 2023 verilerine göre Fransa, ABD'ye yaklaşık 2 milyar dolar değerinde şarap ve alkollü içecek ihraç etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın Fransa'ya yönelik bu tehdidi, Türkiye için dolaylı da olsa önem taşıyor. ABD-AB ticaret savaşları, küresel ticarette belirsizliği artırarak Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin ihracatını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin de benzer bir dijital vergi tartışması yaşaması olasılığı bulunuyor. Türkiye, dijital hizmet vergisi uygulayan ülkeler arasında yer alıyor ve ABD'nin bu konuda Fransa'ya baskı yapması, ilerleyen dönemde Türkiye'ye yönelik benzer tehditlerin önünü açabilir. Öte yandan, ticaret savaşları Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde de yeni stratejik hesaplamalar yapılmasına neden olabilir.
