ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme'nin Federal Rezerv'in (Fed) bağımsızlığını teyit eden kararına rağmen, Fed Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook'u görevden almak için yeniden girişim başlattı. Beyaz Saray, Cook'u mortgage sahtekarlığıyla suçlayan iddiaları gerekçe göstererek, başkanın görevden alma yetkisini kullanmaya çalışıyor. Bu hamle, Fed'in bağımsızlığı konusunda yeni bir tartışma başlatırken, piyasalarda da tedirginlik yaratıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Trump'ın Cook'u görevden alma çabası, geçtiğimiz aylarda başlamıştı. Beyaz Saray, Cook'un 2014 yılında Georgia eyaletinde yaptığı bir ev satın alımı sırasında mortgage başvurusunda yanlış bilgi verdiğini öne sürmüştü. Bu iddialar, Cook'un Senato'dan geçiş sürecinde de gündeme gelmiş ancak kanıtlanamamıştı. Trump, geçtiğimiz hafta Yüksek Mahkeme'nin Fed'in bağımsızlığını koruyan ve başkanın Fed üyelerini yalnızca belirli koşullarda görevden alabileceğine hükmeden kararını görmezden gelerek, Cook'u azletmek için yeni bir yazılı emir hazırladı. Bu emir, Adalet Bakanlığı'nın hukuk görüşüne rağmen imzalandı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, yalnızca ABD iç siyasetini değil, küresel finans piyasalarını da etkiliyor. Fed'in bağımsızlığı, dünya genelinde güvenilirliğinin temel taşı olarak kabul ediliyor. Trump'ın müdahalesi, merkez bankasının para politikası kararlarının siyasallaşabileceği endişesini artırıyor. Özellikle enflasyonla mücadele döneminde Fed'in kredibilitesinin zedelenmesi, dolar ve gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde dalgalanmalara yol açabilir. Avrupa Merkez Bankası ve diğer merkez bankaları, bu durumu yakından izliyor. Ayrıca, bu kararın Yüksek Mahkeme'ye taşınması olasılığı, ABD'de yargı-siyaset çekişmesini de derinleştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD'nin kurumsal dengeleri açısından kritik bir sınav niteliği taşıyor. Türkiye, ABD ile ilişkilerinde merkez bankası bağımsızlığının önemini yakından bilen bir ülke olarak, Fed'in bağımsızlığına yönelik müdahalelerin küresel piyasalarda yaratacağı belirsizliğin gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkileyebileceğini değerlendiriyor. Özellikle TL varlıklarının dalgalanma riski artabilir. Ayrıca, bu durum, Türkiye'nin kendi merkez bankası bağımsızlığı tartışmalarıyla paralellik gösterdiğinden, Ankara yönetimi tarafından yakından izleniyor. Uluslararası yatırımcıların güveni açısından, Fed'in itibarı korunmalıdır.
