Ünlü bahçıvan ve televizyon sunucusu Monty Don, BBC'den ayrıldıktan sonra Herefordshire'daki ünlü bahçesi Longmeadow'un bakımını sürdürmekte zorlanabileceğini ve bahçıvanlarını işten çıkarmak zorunda kalabileceğini söyledi. Don, 15 yıl boyunca BBC'nin ''Gardeners' World'' programını sunmuş ve bu süre zarfında bahçesinin kamera önünde her zaman mükemmel görünmesi için BBC'nin bahçıvanların maaşlarının bir kısmını ödediğini açıkladı. Bu destek çekilince, Don'un bahçesinin bakımı için gereken maliyetin altından kalkamayacağı ortaya çıktı.
Gelişmenin Arka Planı
Monty Don, 2003 yılından bu yana ''Gardeners' World'' programının sunuculuğunu yapıyordu ve program, İngiltere'de bahçıvanlık meraklıları için bir kurum haline gelmişti. Longmeadow, Don'un 1990'lı yıllarda satın aldığı ve adım adım geliştirdiği bir bahçe olarak biliniyor. Programın çekimleri sırasında BBC, bahçenin düzenli bakımı için gereken personelin maaşının bir bölümünü karşılıyordu. Ancak Don'un BBC'den ayrılma kararı sonrasında bu mali destek sona erdi. Don, yaptığı açıklamada, ''Bahçeyi bu haliyle tutmak için yılda on binlerce sterlin harcamam gerekiyor. Bu parayı kendi cebimden karşılayamam. Ne yazık ki birkaç bahçıvanı işten çıkarmak zorunda kalabilirim'' dedi.
75 yaşındaki Don, sağlık sorunları nedeniyle de son yıllarda programdaki görevini azaltmıştı. BBC ile yollarını ayırma kararında bu faktörün de etkili olduğu düşünülüyor. Don, ayrılık sürecinde BBC yönetimine teşekkür etti ancak mali konularda anlaşmazlık yaşandığı iddiaları basına yansıdı. BBC sözcüsü ise konuyla ilgili olarak ''Monty Don'a yıllarca verdiği hizmetlerden dolayı minnettarız. Ancak yeni dönemde programın formatı ve bütçesi yeniden yapılandırılacak'' açıklamasını yaptı.
Longmeadow, yalnızca bir bahçe değil, aynı zamanda İngiltere'de bahçıvanlık turizminin önemli bir durağı haline gelmişti. Don'un hayranları, yılın belirli dönemlerinde bahçeyi ziyaret ederek ünlü sunucunun yarattığı peyzajı görebiliyordu. Bahçenin bakımı, iki tam zamanlı bahçıvan ve mevsimlik işçiler tarafından yürütülüyordu. Şimdi bu ekibin küçültülmesi gündemde. Don, ''Bahçeyi seven insanlar için üzülüyorum. Ama gerçekçi olmak zorundayım. Bu bir işletme değil, benim evim. Ve artık bu masrafı karşılayamıyorum'' ifadelerini kullandı.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Monty Don'un durumu, aslında kamu yayıncılığında yaşanan daha geniş bir krizin yansıması olarak görülebilir. BBC, son yıllarda bütçe kesintileri ve lisans ücreti tartışmalarıyla boğuşuyor. Kurum, birçok programın bütçesini kısmak zorunda kaldı. Bu durum, yalnızca ''Gardeners' World'' gibi uzun soluklu programları değil, aynı zamanda haber ve belgesel yapımlarını da etkiliyor. İngiltere'de kamu yayıncılığının geleceği, iktidardaki Muhafazakâr Parti ile ana muhalefetteki İşçi Partisi arasında tartışma konusu. Bazı kesimler BBC'nin ticari bir modele geçmesi gerektiğini savunurken, diğerleri kamu hizmeti yayıncılığının korunması gerektiğini vurguluyor.
Don'un kişisel hikâyesi, aynı zamanda tarım ve bahçıvanlık sektöründeki istihdam sorunlarına da işaret ediyor. İngiltere'de bahçıvanlık, genellikle düşük ücretli ve güvencesiz bir iş kolu. Büyük bahçelerin bakımı için gereken nitelikli işgücü, çoğu zaman mevsimlik çalışanlarla sağlanıyor. Brexit sonrası göçmen işçi bulmakta zorlanan sektör, şimdi de pandemi sonrası ekonomik dalgalanmalarla mücadele ediyor. Don'un bahçıvanlarını işten çıkarma kararı, bu geniş resimde küçük bir ayrıntı gibi görünse de, aslında sektörün kırılganlığını gözler önüne seriyor.
Öte yandan, ünlü sunucunun bu açıklaması, sosyal medyada geniş yankı buldu. Birçok hayranı, Don'a destek mesajları gönderirken, bazıları da BBC'nin tutumunu eleştirdi. ''Bir kamu kurumu, bir programın sunucusuna ait özel mülkün bakım masraflarını neden üstleniyor?'' sorusu da gündeme geldi. Bu, aslında kamu kaynaklarının kullanımıyla ilgili etik bir tartışmayı da beraberinde getiriyor. BBC'nin, Don'un bahçesini ''kamera hazır'' tutmak için yaptığı harcamaların detayları henüz açıklanmadı. Ancak bu durum, kamu yayıncılığında şeffaflık ve hesap verebilirlik konularını yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Monty Don'un yaşadığı sıkıntı, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da, kamu yayıncılığının finansmanı ve tarım-bahçıvanlık sektöründeki istihdam sorunları açısından Türkiye için dersler içeriyor. Türkiye'de TRT gibi kamu yayıncıları, benzer şekilde bütçe ve içerik üretimi konusunda tartışmalar yaşıyor. Ayrıca, Türkiye'de de bahçıvanlık ve peyzaj sektörü, kayıt dışı istihdam ve mevsimlik işçilik sorunlarıyla mücadele ediyor. İngiltere'deki bu gelişme, kamu desteklerinin çekilmesi durumunda sektörün nasıl etkilenebileceğine dair bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'nin tarım ve peyzaj alanındaki politikalarını gözden geçirmesi için bir fırsat olabilir.
