Financial Times'ın Michigan Üniversitesi ile yürüttüğü geniş kapsamlı bir kamuoyu yoklaması, ABD Başkanı Donald Trump'ın ekonomi yönetimine ilişkin seçmen desteğinin giderek azaldığını ortaya koydu. Ankete göre, Amerikalıların yüzde 54'ü Trump'ın enflasyonla mücadele politikalarını yetersiz buluyor. Özellikle gıda ve temel tüketim maddelerindeki fiyat artışları, seçmenlerin en büyük şikayet konusu haline gelmiş durumda. Trump'ın göreve gelmesinden bu yana geçen dönemde, market raflarındaki ürün fiyatlarının ortalama yüzde 12 arttığı belirtiliyor. Bu durum, düşük ve orta gelirli aileleri doğrudan etkiliyor ve Başkan'a duyulan güveni sarsıyor.
Gelişmenin arka planı: Savaş ve enflasyon kıskacı
Anket sonuçları, Trump'ın popülaritesindeki düşüşün tek nedeninin iç ekonomi politikaları olmadığını gösteriyor. İran'da devam eden savaşın yarattığı belirsizlik, enerji fiyatlarındaki dalgalanmaları tetikleyerek enflasyonist baskıları artırıyor. Petrol fiyatları, çatışmaların başlamasından bu yana varil başına 15 doların üzerinde yükseldi. Bu da ABD'de benzin fiyatlarının galon başına 4 doların üzerine çıkmasına neden oldu. Ankete katılanların yüzde 61'i, savaşın kendi mali durumlarını olumsuz etkilediğini belirtiyor. Uzmanlar, Trump'ın İran'a yönelik askeri müdahalesinin, başlangıçta kısa süreli bir ulusal birlik havası yaratsa da, uzayan çatışmanın ekonomik maliyetinin seçmen nezdinde ağır bastığını vurguluyor.
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamalarda, enflasyonla mücadelede ilerleme kaydedildiği savunuluyor. Ancak anket verileri, halkın bu söylemlere ikna olmadığını gösteriyor. Sadece yüzde 30'luk bir kesim, Trump'ın ekonomi politikalarını onaylıyor. Bu oran, altı ay önce yapılan benzer bir ankette yüzde 42 seviyesindeydi. Düşüşte, özellikle gıda fiyatlarındaki artışın etkili olduğu görülüyor. Organik gıdalara olan talebin düşmesi ve ucuz markalara yönelim, aile bütçelerindeki sıkışıklığın bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Jeopolitik riskler ticaret savaşlarını tetikliyor
İran'daki savaşın küresel ekonomiye yansımaları, yalnızca ABD ile sınırlı kalmıyor. Orta Doğu'daki gerginlik, küresel tedarik zincirlerini tehdit ediyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerine yönelik risk primleri yükselirken, Asya ve Avrupa ülkeleri enerji arz güvenliği konusunda alarmda. Bu durum, ABD'nin Çin'e yönelik ticaret savaşlarını daha da karmaşık hale getiriyor. Ankete göre Amerikalıların yüzde 48'i, ticaret savaşlarının kendilerine zarar verdiğini düşünüyor. Özellikle tarım ürünleri ve elektronik eşya fiyatlarındaki artış, tüketici güvenini zedeliyor.
FT anketinin bir diğer dikkat çekici bulgusu, seçmenlerin yüzde 37'sinin Trump'ın dış politikasını 'çok riskli' bulması. Bu oran, bir önceki aya göre 5 puanlık bir artışa işaret ediyor. İran savaşı, aynı zamanda NATO müttefikleriyle ilişkilerde de gerginliğe yol açmış durumda. Avrupalı liderler, çatışmanın Balkanlar ve Doğu Avrupa'daki güvenlik dengelerini bozabileceği endişesini taşıyor. ABD'de ise Trump'ın savaş yorgunu seçmen kitlesi, 2024 ara seçimleri öncesinde iktidar partisi için ciddi bir kırılganlık yaratıyor.
Ekonomistler, yüksek enflasyon ve jeopolitik belirsizliklerin birleşiminin, resesyon riskini artırdığı konusunda uyarıyor. Morgan Stanley ve Goldman Sachs gibi yatırım bankaları, 2025 yılı ilk çeyreği için büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etti. Bu tablo karşısında Federal Rezerv'in faiz politikasında nasıl bir yol izleyeceği merak konusu. Ancak Trump'ın Merkez Bankası üzerindeki baskısı, bağımsız para politikasının sürdürülebilirliğini de tartışmaya açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişmeler, Türkiye ekonomisi için de önemli sinyaller taşıyor. İran savaşının Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırması ve turizm gelirlerini olumsuz etkilemesi bekleniyor. Ayrıca, ABD'de Trump'ın zayıflaması, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir dönemin habercisi olabilir. Demokrat Parti'nin ara seçimlerde olası bir zaferi, FETÖ ve PKK konularında farklı bir yaklaşım getirebilir. Öte yandan, küresel resesyon endişeleri Türkiye'nin ihracat pazarlarını daraltabilir. TCMB'nin faiz politikası üzerindeki dış baskıların artması da olasıdır. Bu nedenle, Ankara'nın hem diplomatik hem de ekonomik anlamda çok yönlü bir hazırlık yapması gerekiyor.
