ABD Başkanı Donald Trump, dijital hizmet vergisi (DST) uygulayan ülkelere yönelik yüzde 100 oranında gümrük tarifesi uygulama tehdidinde bulundu. Beyaz Saray'da düzenlenen bir basın toplantısında konuşan Trump, söz konusu verginin Washington'un diğer başkentlerle yaptığı tüm ticaret anlaşmalarının üzerinde olacağını belirtti. Bu açıklama, küresel teknoloji devlerinin vergilendirilmesi konusunda ABD ile Avrupa Birliği ve diğer ülkeler arasında süregelen gerilimi tırmandırdı.
Gelişmenin Arka Planı
Dijital hizmet vergisi, başta Google, Apple, Facebook ve Amazon gibi Amerikan teknoloji şirketleri olmak üzere, büyük dijital platformların elde ettikleri gelirler üzerinden adil vergi alınmasını amaçlayan bir düzenleme olarak biliniyor. Fransa, İtalya, İspanya, İngiltere ve Türkiye gibi birçok ülke, bu şirketlerin bulundukları ülkelerde fiziksel varlık göstermeksizin elde ettikleri gelirleri vergilendirmek için DST uygulamaya başlamıştı. ABD ise bu vergilerin Amerikan şirketlerine karşı ayrımcı olduğunu savunuyor ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) nezdinde itirazda bulunuyor.
Trump'ın son tehdidi, özellikle Avrupa Birliği ülkelerini hedef alıyor. ABD Başkanı, daha önce de Fransa'nın DST uygulamasına misilleme olarak yüzde 100 gümrük tarifesi tehdidinde bulunmuş, ancak iki taraf arasında varılan geçici bir uzlaşı ile bu tehdit ertelenmişti. Ancak Trump'ın yeni açıklaması, söz konusu uzlaşının kalıcı olmadığını ve ABD'nin bu konuda daha sert adımlar atmaya hazır olduğunu gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, küresel ticaret savaşlarının yeniden alevlenme riskini beraberinde getiriyor. ABD'nin yüzde 100 gümrük tarifesi uygulaması, hedef ülkelerin ekonomilerine doğrudan darbe vuracağı gibi, küresel tedarik zincirlerinde de aksamalara yol açabilir. Özellikle AB, bu tarifelerden en fazla etkilenecek bölge konumunda. AB ülkeleri, Amerikan teknoloji devlerini vergilendirmek için ortak bir dijital vergi düzenlemesi üzerinde çalışıyor, ancak üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle süreç yavaş ilerliyor.
Öte yandan, Çin ve Hindistan gibi diğer büyük ekonomiler de benzer vergi düzenlemeleri üzerinde çalışıyor. Trump'ın tehdidi, bu ülkelerin de dijital vergi politikalarını gözden geçirmesine neden olabilir. Uzmanlar, ABD'nin bu hamlesinin, küresel ölçekte dijital ekonominin vergilendirilmesine yönelik uluslararası bir mutabakatın sağlanmasını daha da zorlaştıracağı görüşünde. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde yürütülen müzakereler, dijital şirketlerin vergilendirilmesinde küresel bir çerçeve oluşturmayı hedefliyor, ancak ABD'nin bu tür tek taraflı adımları süreci baltalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye de dijital hizmet vergisi uygulayan ülkeler arasında yer alıyor. 2020 yılında yürürlüğe giren Dijital Hizmet Vergisi Kanunu ile belirli dijital platformların elde ettiği gelirler üzerinden yüzde 7,5 oranında vergi alınıyor. Trump'ın tehdidi doğrudan Türkiye'yi hedef almasa da, ABD'nin DST uygulayan tüm ülkelere yönelik genel bir tarife politikası izlemesi halinde Türkiye de bu yaptırımlardan etkilenebilir. Ancak Türkiye'nin ABD ile mevcut ticaret hacmi ve iki ülke arasındaki stratejik ilişkiler göz önüne alındığında, kısa vadede doğrudan bir yaptırım beklenmiyor. Bununla birlikte, bu gelişme küresel ticaret savaşlarının derinleşmesine yol açarsa, Türkiye'nin ihracat pazarları ve dış ticaret dengesi üzerinde dolaylı etkiler yaratabilir.
