ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan teknoloji şirketlerine yönelik dijital hizmet vergisi uygulayan herhangi bir ülkeye karşı yüzde 100 gümrük tarifesi uygulayacağını duyurdu. 26 Haziran 2020 tarihinde Washington'dan yapılan açıklamada Trump, bu tür vergilerin ABD şirketlerine karşı haksız bir ticaret uygulaması olduğunu belirtti. Başkanın bu hamlesi, Fransa, İngiltere, İtalya ve Hindistan gibi ülkelerin dijital devlere yönelik vergilendirme çabalarına karşı en sert misilleme olarak kaydedildi. Trump yönetimi, söz konusu vergilerin küresel ticarette adaletsizliğe yol açtığını savunarak, Amerikan şirketlerinin korunması gerektiğini vurguladı.
Gelişmenin arka planı
Dijital hizmet vergisi (DST), özellikle Google, Facebook, Amazon ve Apple gibi büyük teknoloji şirketlerinin faaliyet gösterdikleri ülkelerde yeterince vergi ödemedikleri gerekçesiyle gündeme gelmişti. Fransa, 2019 yılında bu tür bir vergi uygulamaya koyan ilk büyük ekonomi olmuş, ardından İngiltere, İtalya ve İspanya benzer adımlar atmıştı. Hindistan ise 2020 yılı başında dijital reklam gelirleri üzerinden vergi toplamaya başlamıştı. Trump yönetimi, bu vergilerin Amerikan şirketlerini hedef aldığını ve uluslararası ticaret kurallarına aykırı olduğunu öne sürdü. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), daha önce Fransa'ya karşı soruşturma başlatmış ve 2020 yılı başında Fransız şaraplarına yönelik yüzde 25'lik bir tarife tehdidinde bulunmuştu. Trump'ın 100% tarife tehdidi ise bu gerilimin tırmanması anlamına geliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump'ın bu hamlesi, ABD ile Avrupa Birliği ve diğer büyük ekonomiler arasındaki ticari gerilimleri yeniden alevlendirebilir. Pandemi sonrası ekonomik toparlanma çabaları sürerken, bu tür bir tarife politikası küresel ticaret savaşlarının derinleşmesine neden olabilir. Dijital vergi konusu, OECD bünyesinde uluslararası bir uzlaşı aranan hassas bir alan. ABD, bu süreçte kendi şirketlerinin çıkarlarını koruma amacıyla tek taraflı misillemeler kullanırken, diğer ülkeler egemen vergilendirme haklarını savunuyor. Trump'ın 100% tarife tehdidi, ABD'nin ticaret ortaklarıyla ilişkilerinde yeni bir kırılma noktası oluşturabilir ve küresel ticaret sisteminin işleyişini olumsuz etkileyebilir. Analistler, bu hamlenin hem ABD'nin müttefikleri hem de rakipleri tarafından sert tepkiyle karşılanabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, dijital hizmet vergisi konusunda henüz kapsamlı bir düzenleme yapmamış olsa da, küresel ticaretteki bu tür gerilimler Türkiye ekonomisini dolaylı olarak etkileyebilir. ABD'nin misilleme tarifeleri, özellikle AB ile ticari ilişkileri olan Türk firmalarını etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin ihracat yaptığı pazarlardaki ticaret ortamının bozulması, Türk ürünlerinin rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. Dijital vergi düzenlemeleri konusunda OECD sürecine katılan Türkiye, uluslararası uzlaşıya taraf olarak küresel ticaret kurallarının adil bir şekilde yeniden şekillendirilmesini desteklemektedir. Bu gelişmeler, Türkiye'nin dış politika ve ticaret stratejilerinde ABD-AB eksenindeki gerginlikleri dikkate almasını gerektiriyor.
