ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka ile Grönland'ın güvenliğine yönelik "muhteşem" olarak nitelendirdiği bir anlaşma imzaladı. Anlaşma kapsamında ABD, Kuzey Atlantik'teki bu stratejik bölgede iki büyük askeri üs inşa edecek. Trump, anlaşmanın hem Amerika hem de Avrupa'nın güvenliğini korumayı amaçladığını belirtti.
Anlaşmanın Arka Planı ve Detayları
Grönland, dünyanın en büyük adası olup, Danimarka'ya bağlı özerk bir bölgedir. Soğuk Savaş döneminden bu yana ABD için jeostratejik öneme sahip olan ada, Kuzey Atlantik ve Arktik Okyanusu'na açılan kapı konumunda. Anlaşma, ABD'nin Grönland'daki askeri varlığını önemli ölçüde artıracak. İki yeni üs, muhtemelen Thule Hava Üssü'nün yanı sıra farklı noktalarda konuşlandırılacak. Bu üsler, erken uyarı sistemleri, füze savunması ve deniz gözetleme kapasiteleriyle donatılacak.
Trump yönetimi, anlaşmayı Rusya ve Çin'in Arktik'te artan aktivitelerine karşı bir denge unsuru olarak görüyor. Son yıllarda Rusya, Kuzey Kutbu'ndaki askeri altyapısını güçlendirirken, Çin de bölgede ekonomik ve bilimsel varlığını artırıyor. ABD, bu hamleyle NATO'nun kuzey kanadını sağlamlaştırmayı hedefliyor. Danimarka hükümeti ise anlaşmayı egemenlik haklarına saygı çerçevesinde değerlendirdiklerini ve ittifak dayanışmasının bir parçası olduğunu vurguladı.
Anlaşmanın mali boyutu ve inşaat takvimi henüz açıklanmadı. Ancak ABD Savunma Bakanlığı kaynaklarına göre, üslerin 2028 yılına kadar tam kapasiteyle faaliyete geçmesi planlanıyor. Grönland yerel yönetimi ise çevresel etkiler ve yerel halkın hakları konusunda endişelerini dile getirdi. Danimarka, özerk yönetimle istişare içinde olduklarını belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu anlaşma, Arktik bölgesindeki jeopolitik rekabetin yeni bir aşamasına işaret ediyor. İklim değişikliği nedeniyle buzulların erimesi, yeni deniz yolları ve doğal kaynaklara erişimi kolaylaştırırken, bölge ülkeleri arasında egemenlik ve askeri varlık yarışını da hızlandırıyor. NATO üyesi Danimarka'nın topraklarında ABD üslerine izin vermesi, ittifak içi işbirliğinin derinleşmesi olarak yorumlanıyor. Rusya, anlaşmayı "provokasyon" olarak nitelendirdi ve karşı önlemler alacağını açıkladı. Çin ise Arktik'teki bilimsel araştırma ve altyapı yatırımlarını sürdüreceğini belirtti.
Uzmanlar, anlaşmanın Kuzey Atlantik'teki güç dengesini ABD lehine değiştireceğini, ancak Rusya'nın misilleme olarak bölgede askeri tatbikatlarını artırabileceğini öngörüyor. Ayrıca, Grönland'ın bağımsızlık yanlısı hareketleri, ABD varlığına karşı tepki gösterebilir. Danimarka, egemenlik haklarını koruyarak ittifak yükümlülüklerini dengelemeye çalışacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO üyesi olarak ittifakın kuzey kanadındaki bu gelişmeyi yakından takip ediyor. ABD'nin Grönland'daki askeri varlığını artırması, NATO'nun kolektif savunma kapasitesini güçlendirirken, Türkiye'nin de ittifak içindeki stratejik konumunu etkileyebilir. Türkiye, son yıllarda Arktik bölgesine ilgi göstermekte ve kutup araştırmalarında yer almak için girişimlerde bulunmakta. Anlaşma, Türkiye'nin NATO içindeki dengeler açısından yeni tartışmalara yol açabilir; zira ABD'nin Avrupa'daki askeri ağırlığını artırması, Türkiye'nin savunma alımları ve ittifak içi roller konusundaki pozisyonunu dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Rusya ile ilişkilerde yeni bir gerilim unsuru oluşabilir.
