ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Hint Okyanusu'ndaki stratejik Chagos Takımadaları'nı Mauritius'tan satın almayı değerlendirdiği bildirildi. İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre, Beyaz Saray, İngiltere'yi devre dışı bırakarak doğrudan Mauritius ile bir anlaşma yapmayı planlıyor. Haberde, ABD'li yetkililerin, bölgedeki kritik askeri üs Diego Garcia'nın kontrolünü ele geçirmek için bir teklif hazırladığı belirtildi. Reuters haber ajansı, söz konusu raporu bağımsız olarak doğrulayamadığını açıkladı.
Gelişmenin arka planı ve tarihsel bağlam
Chagos Takımadaları, 1965 yılında Mauritius'tan ayrılarak Britanya Hint Okyanusu Toprakları adıyla doğrudan İngiliz yönetimine geçmişti. Ada halkı, askeri üs kurulması için zorla tahliye edilmiş ve bu durum yıllarca süren uluslararası hukuk mücadelelerine yol açmıştı. 2019 yılında Uluslararası Adalet Divanı, İngiltere'nin adalar üzerindeki egemenliğinin hukuka aykırı olduğuna karar verdi. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da bu kararı büyük çoğunlukla onayladı. Ancak İngiltere, adaları Mauritius'a devretmeyi reddederken, ABD ile yaptığı anlaşma uyarınca Diego Garcia'daki üssü kullanmaya devam ediyor.
Telegraph'ın haberine göre, Trump yönetimi, bu uzun süreli anlaşmazlığı çözmek ve üssün geleceğini güvence altına almak için Mauritius ile doğrudan bir satın alma anlaşması yapmayı hedefliyor. Haberde, ABD'li yetkililerin bu planı İngiliz mevkidaşlarına da ilettiği, ancak Londra'nın konuyu henüz resmi olarak değerlendirmediği kaydedildi.
Bölgesel ve küresel boyut: Hint Okyanusu'nda güç mücadelesi
Diego Garcia, stratejik konumu nedeniyle ABD için vazgeçilmez bir askeri üs. Hint Okyanusu'nun tam merkezinde yer alan ada, Orta Doğu, Afrika ve Asya'ya hızlı müdahale imkanı sağlıyor. Üs, İkinci Körfez Savaşı ve Afganistan operasyonlarında yoğun olarak kullanılmıştı. Çin'in Hint Okyanusu'ndaki artan deniz varlığı ve Sri Lanka, Pakistan, Myanmar gibi ülkelerdeki liman yatırımları, Diego Garcia'nın önemini daha da artırıyor. ABD'nin adayı satın alması, bölgedeki Çin etkisine karşı bir hamle olarak da yorumlanıyor. Mauritius ise adalar üzerindeki egemenlik mücadelesini uluslararası hukuk çerçevesinde kazanmış olsa da, ekonomik ve diplomatik baskılar nedeniyle satışa sıcak bakabileceği ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Chagos Adaları'nın ABD tarafından satın alınması, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de Hint Okyanusu'ndaki güç dengeleri açısından dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, Afrika Boynuzu ve Doğu Afrika'da artan diplomatik ve ekonomik varlığıyla bölgesel bir oyuncu haline gelmiştir. ABD'nin Diego Garcia'daki varlığını güçlendirmesi, Çin'in Hint Okyanusu stratejisine karşı bir dengeleme yaratırken, Türkiye'nin Somali, Etiyopya ve Sudan gibi ülkelerle ilişkilerini de etkileyebilir. Ayrıca, bu tür bir satış, uluslararası hukuk ve egemenlik tartışmalarını yeniden alevlendirebilir, Türkiye'nin Kıbrıs veya Ege'deki benzeri konulardaki duruşuna dolaylı referans oluşturabilir. Ancak Türkiye'nin bu konuda doğrudan bir pozisyon alması için henüz erken.
