ABD Başkanı Donald Trump'ın Kongre'ye sunduğu yeni bütçe teklifi, geçtiğimiz aylarda büyük yıkıma neden olan Los Angeles orman yangınları için ayrılan federal yardım fonlarını içermiyor. Bu durum, özellikle Kaliforniya'dan seçilen Demokrat senatörlerin sert tepkisine yol açtı. Senatör Alex Padilla ve Dianne Feinstein, yaptıkları ortak yazılı açıklamada, "Bu ihmalkarlık, yangın mağdurlarına karşı sorumsuzluktur. Kaliforniya, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele ederken federal ortaklığa her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyuyor" ifadelerini kullandı. Bütçe teklifi, toplam 4,8 trilyon dolarlık harcama öngörüyor ancak LA yangınları gibi doğal afetler için ayrılmış özel bir kalem bulunmuyor. Beyaz Saray yetkilileri ise, Kaliforniya'nın daha önce federal afet yardımı olarak 2,5 milyar dolar aldığını ve ek fonların eyalet yönetimi tarafından karşılanması gerektiğini savunuyor.
Federal afet yardımında yıllardır süren gerilim
Bu gelişme, Trump yönetimi ile Kaliforniya arasında federal afet yardımları konusunda yıllardır süren bir gerilimin son halkası. 2018'deki Camp Fire ve 2020'deki tarihi yangın sezonları sırasında da Trump, yangın yönetimini eleştirmiş ve federal yardımları geciktirmişti. O dönemde Başkan, Kaliforniya Valisi Gavin Newsom'ı "orman yönetimini ihmal etmekle" suçlamış, Newsom ise "iklim değişikliğini inkâr eden bir başkanla işbirliği yapmanın zorluğuna" dikkat çekmişti. Şimdi ise Trump, kampanya vaatleri arasında yer alan vergi indirimlerini finanse etmek için bütçede kesintilere gidiyor. Kaliforniya Senatörü Padilla, "Bu sadece yangın yardımı değil, aynı zamanda kamu güvenliği meselesi. Trump, Kaliforniya'yı cezalandırmak için kasıtlı olarak fonları kesiyor" dedi. Uzmanlar, bütçenin Kongre'de kabul edilme ihtimalinin düşük olduğunu, ancak sürecin aylarca sürebileceğini ve bu sürede yangın mağdurlarının mağduriyetinin artacağını belirtiyor.
İklim değişikliği ve siyasi kutuplaşma arasında sıkışan afet yönetimi
Los Angeles yangınları, iklim değişikliğinin etkisiyle giderek daha sık ve yıkıcı hale gelen orman yangınlarının sadece bir örneği. California Üniversitesi'nden iklim bilimci Prof. Daniel Swain, "Son beş yılda eyaletteki yangınların maliyeti 150 milyar doları aştı. Federal hükümetin bu konuda net bir stratejisi olmaması, eyaletleri zor durumda bırakıyor" değerlendirmesinde bulunuyor. Öte yandan, bütçe kesintisi sadece Kaliforniya'yı değil, diğer eyaletleri de etkiliyor. Trump yönetimi, Federal Acil Durum Yönetim Ajansı'nın (FEMA) bütçesini de yüzde 15 oranında azaltmayı planlıyor. Bu durum, kasırga, sel gibi diğer doğal afetlerle mücadeleyi de zayıflatacak. Analistler, kongre üyelerinin partiler üstü bir yaklaşımla özel bir afet yardım paketi hazırlayabileceğini ancak seçim yılında bunun zor olacağını ifade ediyor. Cumhuriyetçi Senatör Bill Cassidy, "Yangınlar sınır tanımaz. Hepimiz için bir tehdit" diyerek konunun ele alınması gerektiğini söylese de partisinin bütçe öncelikleri arasında afet yardımı üst sıralarda yer almıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye'nin de benzer iklim kaynaklı afetlerle mücadele ederken federal yapılar içindeki koordinasyon sorunlarına dikkat çekiyor. Türkiye, özellikle orman yangınları ve sellerle mücadelede merkezi ve yerel yönetimler arası işbirliğini güçlendirmek zorunda. ABD'deki siyasi kutuplaşma afet yardımlarını sekteye uğratırken, Türkiye'nin bu tür krizlere hazırlıklı olması ve afet yönetiminde kurumlar arası koordinasyonu artırması stratejik önem taşıyor. Ayrıca, iklim değişikliği fonlarının uluslararası yardım mekanizmaları içinde daha fazla tartışılması, Türkiye'nin de bu fonlardan yararlanma potansiyelini gündeme getirebilir.
