ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü Beyaz Saray'da çiftlik sahipleriyle bir araya geldiği Oval Ofis etkinliğinde, ülkedeki yüksek sığır eti fiyatlarını düşürmek amacıyla Brezilya ve Arjantin'den gümrüksüz sığır eti ithal edileceğini duyurdu. Trump, "Arjantin'den geliyor. Brezilya'dan geliyor" diyerek anlaşmanın detaylarını paylaştı. Bu hamle, ABD'li çiftçiler ve et üreticileri arasında sert tartışmalara yol açtı.
Anlaşmanın Arka Planı ve Detaylar
Trump yönetimi, aylardır süren yüksek gıda enflasyonuyla mücadele kapsamında ithalat vergilerini sıfırlayarak dış kaynaklı et arzını artırmayı hedefliyor. Anlaşma çerçevesinde Brezilya ve Arjantin'den gelen sığır eti, mevcut gümrük tarifelerinden muaf tutulacak. Trump, "Fiyatlar çok yüksek. Bunu çözmek zorundayız" ifadelerini kullandı. Ancak anlaşmanın süresi, miktarı ve hangi et türlerini kapsayacağı henüz netleşmedi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, anlaşmanın detaylarının önümüzdeki günlerde kamuoyuyla paylaşılacağı belirtildi.
ABD'li sığır yetiştiricileri, anlaşmaya sert tepki gösterdi. Ulusal Sığır Etı Yetiştiricileri Birliği (NCBA) başkanı, "Bu anlaşma, Amerikan çiftçisini cezalandırırken yabancı üreticilere kapı açıyor. Gıda güvenliği ve hayvan sağlığı standartlarımızla uyumlu olmayan ülkelerden ithalat, sektörümüze telafisi zor zararlar verecek" dedi. Brezilya ve Arjantin'in deli dana hastalığı (BSE) geçmişi ve antibiyotik kullanımı konusundaki endişeler de tartışmaları alevlendirdi. Tüketici grupları ise ithal etin denetiminin yetersiz olabileceğini savunuyor.
Ekonomistler, anlaşmanın kısa vadede et fiyatlarını bir miktar düşürebileceğini ancak uzun vadede yerli üretimi olumsuz etkileyebileceğini öngörüyor. Tarım Bakanlığı verilerine göre, ABD'de sığır eti fiyatları son bir yılda yüzde 15'in üzerinde arttı. Kuraklık, yem maliyetleri ve işgücü sıkıntısı fiyatları yukarı çeken faktörler arasında. Trump, anlaşmanın "çiftçileri değil, tüketiciyi koruyacağını" savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Brezilya ve Arjantin, dünyanın en büyük sığır eti ihracatçıları arasında yer alıyor. Brezilya, 2023'te 2,5 milyon tonun üzerinde sığır eti ihraç ederek küresel pazarın yaklaşık yüzde 20'sini elinde tutuyor. Arjantin ise yüksek kaliteli etiyle biliniyor. ABD'nin bu ülkelerle yaptığı anlaşma, küresel et ticaretinde dengeleri değiştirebilir. Özellikle Çin'in Brezilya etine olan talebi düşünüldüğünde, ABD'nin devreye girmesi fiyat rekabetini artırabilir.
Ancak anlaşma, ABD'nin diğer ticaret ortaklarıyla ilişkilerinde de yeni soru işaretleri yaratıyor. ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) kapsamında Kanada ve Meksika, benzer muafiyetler talep edebilir. Ayrıca, Dünya Ticaret Örgütü kuralları çerçevesinde ayrımcılık yapıldığı iddiasıyla itirazlar gelebilir. Trump yönetiminin korumacı politikalarından sapma olarak yorumlanan bu adım, seçim öncesi siyasi bir hamle olarak da değerlendiriliyor. Zira yüksek gıda fiyatları, anketlerde seçmenin en büyük ekonomik kaygısı olarak öne çıkıyor.
Beyaz Saray, anlaşmanın çiftçilere yönelik telafi edici destek programlarıyla birlikte yürütüleceğini açıkladı. Tarım Bakanlığı, zarar gören üreticilere ek sübvansiyon sağlanacağını duyurdu. Ancak bu desteklerin miktarı ve kapsamı henüz belirsiz. Kongre'deki bazı Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörler, anlaşmanın ulusal güvenlik ve gıda bağımsızlığı açısından risk taşıdığını belirterek inceleme çağrısı yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Brezilya ve Arjantin'den gümrüksüz sığır eti ithalatı, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de küresel et ticaretinde fiyat dengelerini değiştirebilir. Türkiye, son yıllarda kırmızı et fiyatlarındaki artışla mücadele ediyor ve zaman zaman ithalata yöneliyor. ABD'nin büyük bir alıcı olarak pazara girmesi, Brezilya ve Arjantin etine olan talebi artırarak fiyatları yukarı çekebilir; bu da Türkiye'nin ithalat maliyetlerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi et ihracatında rekabet gücü zayıflayabilir. Öte yandan, ABD ile ticaret anlaşmalarında yeni bir emsal oluşması, Türkiye'nin tarım ürünleri ihracatında benzer muafiyetler talep etmesine zemin hazırlayabilir.
