ABD Başkanı Donald Trump, ara seçimlerden haftalar önce federal seçim güvenliğinden sorumlu bağımsız bir kurulun tüm üyelerini görevden alarak ülkede seçim yönetimine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Beyaz Saray, kararın seçim güvenliğini artırmaya yönelik bir adım olduğunu savunurken, Demokratlar ve seçim güvenliği uzmanları bu hamleyi seçim sürecini partizan çıkarlar doğrultusunda etkileme girişimi olarak nitelendiriyor. İki partili yapısıyla bilinen Seçim Yardım Komisyonu'nun (EAC) boşaltılması, ülke genelinde oy verme süreçlerinin standardizasyonu ve güvenliği konusunda belirsizlik yarattı.
Komisyonun görevden alınması ve Beyaz Saray'ın gerekçesi
Perşembe günü yapılan açıklamada, Başkan Trump'ın EAC'nin kalan üyelerini (Üç Demokrat ve iki Cumhuriyetçi) görevden aldığı bildirildi. Bu karar, komisyonun kuruluşundan bu yana en kapsamlı tasfiye olarak kayıtlara geçti. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt yaptığı açıklamada, "Başkan Trump, seçimlerin bütünlüğünü korumak ve Amerikan halkının oy verme sürecine olan güvenini tesis etmek için kararlı adımlar atmaya devam ediyor. Bu görevden almalar, ajansın verimliliğini artırma ve seçim güvenliğine odaklanma çabalarının bir parçasıdır." ifadelerini kullandı.
Ancak bu gerekçe, özellikle 2020 başkanlık seçimlerinin ardından Trump'ın seçim hilesi iddialarını sürekli gündeme getirmesi ve eyalet düzeyinde seçim yasalarını etkilemeye çalışması göz önüne alındığında, eleştirmenler tarafından şüpheyle karşılandı. EAC, 2002 yılında Help America Vote Act (HAVA) ile kurulmuş, seçim sistemleri için rehberlik sağlamak ve federal fonları dağıtmakla görevli iki partili bir kuruldu. Komisyonun boşaltılması, kritik bir dönemde seçim altyapısına yönelik federal gözetimin askıya alınması anlamına geliyor.
Görevden alınan üyelerden Demokrat Komisyon Üyesi Christy McCormick yaptığı yazılı açıklamada, "Bu karar, seçim güvenliğini partizan bir mesele haline getirme girişimidir. Seçimlerin adil ve güvenli bir şekilde yürütülmesi, iki partinin ortak çalışmasına bağlıdır. Bu tasfiye, Amerikan demokrasisine zarar verecektir." dedi. Cumhuriyetçi üye Donald Palmer ise kararın "zamansız ve gereksiz" olduğunu belirtti.
Seçim güvenliği tartışmaları ve bölgesel yansımalar
Karar, ABD'de seçim güvenliği konusundaki derin siyasi kutuplaşmayı bir kez daha gözler önüne serdi. Demokratlar ve sivil toplum örgütleri, EAC'nin boşaltılmasının özellikle azınlık topluluklarının oy kullanma haklarını olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bu hamle, seçmen baskısının ve oy hakkı ihlallerinin önünü açacak. Seçim süreçlerinin bağımsız gözetimi, adil seçimlerin temelidir." ifadelerine yer verdi.
Uluslararası gözlemciler de bu gelişmeyi yakından izliyor. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) eski seçim gözlemcisi ve siyaset bilimci Prof. Dr. Michael Peters, "ABD'nin seçim süreçlerine yönelik bu tür müdahaleler, dünya genelinde demokrasi algısını zayıflatıyor. Özellikle otoriter rejimler, ABD'nin bu tür uygulamalarını kendi seçim manipülasyonlarını meşrulaştırmak için kullanabilir." değerlendirmesinde bulundu.
EAC'nin işlevini yitirmesi, eyaletlerin seçim altyapısını finanse etmek için kullandığı federal hibelerin dağıtımında da aksamalara yol açabilir. Kurul, 2020'de 400 milyon dolardan fazla federal fonu eyaletlere dağıtmıştı. Bu fonların gelecekte nasıl dağıtılacağı belirsizliğini koruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye açısından doğrudan bir müdahale alanı olmasa da, küresel demokrasi ve seçim güvenliği normlarını etkileme potansiyeli taşıyor. Türkiye, kendi seçim süreçlerinde bağımsız denetim ve uluslararası gözlem ilkelerine vurgu yapan bir ülke olarak, ABD'deki bu tür partizan müdahalelerin meşruiyetini zayıflattığı bir ortamda, demokratik standartların evrensel olduğu yönündeki pozisyonunu güçlendirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde seçim güvenliği konusu zaman zaman gündeme gelmiş; iki ülke arasındaki işbirliği alanlarından biri olan güvenlik konularında, bu tür gelişmeler karşılıklı güveni etkileyebilir. Ancak bu spesifik olayın Türkiye'ye doğrudan bir yansıması bulunmamakla birlikte, küresel ölçekte seçim güvenliğinin zayıflaması, otoriter rejimlerin elini güçlendirebilir ve bu durum Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgede demokratik değerlerin savunulmasını zorlaştırabilir.
