ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü yaptığı açıklamayla, dijital hizmetler vergisi (DST) uygulayan Avrupa ülkelerine karşı yüzde 100 oranında gümrük vergisi koyma tehdidinde bulundu. Trump, bu adımın mevcut ticaret anlaşmalarının iptal edilmesi anlamına gelse bile atılacağını belirterek, Avrupa ile ticari gerilimi tırmandıracak bir çıkış yaptı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, söz konusu verginin Amerikan teknoloji şirketlerini hedef aldığı ve adil olmadığı ifade edildi. Trump'ın bu tehdidi, ABD ile Avrupa Birliği arasında yıllardır süren dijital hizmet vergisi anlaşmazlığına yeni bir boyut kazandırdı.
Gelişmenin arka planı
Dijital hizmetler vergisi, Avrupa Birliği üyesi bazı ülkelerin, ABD merkezli teknoloji devleri Google, Apple, Facebook ve Amazon gibi şirketlerin dijital hizmetlerden elde ettiği gelirleri vergilendirmek amacıyla başlattığı bir uygulama. Fransa, İtalya, İspanya ve Avusturya gibi ülkeler, 2019 yılından itibaren bu vergiyi yürürlüğe koydu. ABD ise bu vergilerin Amerikan şirketlerine karşı ayrımcı olduğunu savunarak, Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) şikayette bulunmuştu. Trump yönetimi daha önce de benzer bir tehditle Fransa'ya yönelik yüzde 100 gümrük vergisi uygulamasını gündeme getirmiş, ancak o dönemde bir uzlaşma sağlanmıştı. Şimdi ise Trump'ın yeniden seçilmesiyle birlikte bu konunun tekrar alevlenmesi, uluslararası ticaret dengelerini sarsabilir.
Uzmanlar, Trump'ın bu tehdidinin ABD'nin ticaret ortaklarına yönelik agresif politikasının bir parçası olduğunu belirtiyor. Özellikle Çin ile başlayan ticaret savaşının ardından ABD, Avrupa'ya yönelik de benzer bir tutum sergiliyor. Dijital hizmetler vergisi, ABD'nin teknoloji şirketlerinin karlılığını doğrudan etkileyen bir alan olduğu için Trump yönetimi bu konuda taviz vermeyeceğini sinyalini veriyor. Avrupa Birliği ise bu verginin adil bir rekabet ortamı sağlamak için gerekli olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump'ın tehdidi, yalnızca Avrupa ile sınırlı kalmayıp küresel ticaret sisteminde domino etkisi yaratabilir. ABD'nin gümrük vergilerini artırması, Avrupa'dan ABD'ye yapılan ihracatı ciddi şekilde etkileyebilir. Örneğin, Fransız şarabı, İtalyan zeytinyağı veya Alman otomobilleri gibi ürünler yüzde 100 vergiyle karşı karşıya kalabilir. Bu da hem Avrupa ekonomilerinde daralmaya yol açabilir hem de ABD'de tüketici fiyatlarını artırabilir. Ayrıca, OECD bünyesinde yürütülen küresel kurumlar vergisi reformu müzakerelerine de zarar verebilir. OECD'nin 2021 yılında üzerinde anlaştığı ve 140'tan fazla ülkenin imzaladığı küresel asgari kurumlar vergisi anlaşması, dijital hizmet vergilerini de kapsıyordu. Trump'ın bu hamlesi, uluslararası işbirliği çabalarını baltalayabilir.
Avrupa Birliği, Trump'ın tehdidine karşı misilleme yapmakla tehdit ediyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Avrupa, kendi çıkarlarını korumak için gerekli tüm önlemleri alacaktır" açıklamasında bulundu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise "ABD'nin tek taraflı kararlarla uluslararası ticareti yönlendiremeyeceğini" vurguladı. Ancak uzmanlar, iki taraf arasında karşılıklı gümrük vergisi artışlarının ticaret savaşına dönüşebileceği ve bu durumun küresel ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyeceği konusunda uyarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın dijital hizmet vergisi tehdidi, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, ABD ile ticaretinde gümrük vergisi artışlarına maruz kalmamak için dikkatli bir denge politikası izlemektedir. Bu gelişme, ABD'nin ticaret politikalarında daha agresif bir tutum sergilediğini göstermesi açısından önemlidir. Türkiye'nin de benzer şekilde dijital hizmet vergisi uygulama planları bulunuyor; ancak ABD ile yaşanabilecek bir ticari gerilim, Türk ihracatını olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, ABD-Avrupa arasındaki ticaret savaşı, Türkiye'nin ihracat pazarlarında alternatif fırsatlar yaratabilir. Türkiye'nin bu süreci yakından takip ederek hem ABD hem de AB ile ticari ilişkilerini korumaya yönelik adımlar atması gerekecektir.
