ABD Başkanı Donald Trump'ın gelecek ay Manila'da düzenlenecek ASEAN zirvesine katılması bekleniyor. Washington, bu zirvede tarifeler ve kritik mineraller konusunda sert pazarlıklar yürütecek. Beyaz Saray, Çin'e karşı şahin tutumunu korurken bölgeden daha fazla ekonomik ve stratejik taviz koparmayı hedefliyor. Filipinler hükümeti Çarşamba günü Trump'ın zirveye katılacağını doğruladı. Zirve, ABD'nin Hint-Pasifik bölgesindeki etkisini yeniden tesis etme çabasının bir parçası olarak görülüyor.
Zirvenin arka planı ve ABD'nin talepleri
Trump yönetimi, ikinci döneminde ilk kez ASEAN zirvesine katılarak bölge ülkeleriyle doğrudan temas kurmayı amaçlıyor. Ancak bu katılım, ABD'nin bölgedeki müttefiklerinden ekonomik tavizler koparma çabasıyla gölgeleniyor. Washington, özellikle kritik mineraller konusunda tedarik zincirlerini Çin'den uzaklaştırmak ve kendi şirketlerine avantaj sağlamak istiyor. Trump, tarifeler yoluyla ASEAN ülkelerine baskı yaparak ABD mallarına daha fazla pazar erişimi talep edecek. Ayrıca savunma işbirliği ve Çin'in bölgedeki artan etkisine karşı ortak duruş da masada olacak.
Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. yönetimi, zirveye ev sahipliği yapmaktan memnuniyet duyduğunu belirtirken, ABD ile ilişkileri dengelemeye çalışıyor. Manila, hem ABD hem de Çin ile yakın ekonomik bağlara sahip. Zirvede ayrıca Güney Çin Denizi'ndeki gerilim, Kuzey Kore ve Myanmar'daki istikrarsızlık gibi bölgesel güvenlik konuları da ele alınacak. Trump'ın katılımı, Obama dönemindeki çok taraflı yaklaşımdan farklı olarak, daha çok ikili anlaşmalar ve ABD çıkarları odaklı bir strateji izleyeceğinin işareti.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump'ın ASEAN zirvesine katılması, ABD'nin Hint-Pasifik stratejisinde bir dönüm noktası olabilir. Çin, son yıllarda ASEAN ülkeleriyle ekonomik ve askeri ilişkilerini derinleştirerek bölgedeki etkisini artırdı. ABD ise özellikle Trump döneminde Trans-Pasifik Ortaklığı'ndan çekilmesiyle bölgede güvenilirlik kaybı yaşadı. Şimdi Washington, kritik mineraller ve tedarik zinciri güvenliği konusunda ASEAN ülkeleriyle yeni ortaklıklar kurarak Çin'in baskısını dengelemeye çalışıyor. Ancak uzmanlar, Trump'ın sert pazarlık tarzının bölge ülkelerinde rahatsızlık yaratabileceğini ve ASEAN'ın tarafsızlık politikasını zorlayabileceğini belirtiyor.
Zirve ayrıca küresel ticaret dinamikleri açısından da önemli. ABD'nin Çin'e karşı uyguladığı tarifeler ve ihracat kontrolleri, ASEAN ülkelerini de etkiliyor. Özellikle Vietnam, Malezya ve Tayland gibi ülkeler, ABD-Çin ticaret savaşında denge kurmaya çalışıyor. Trump'ın zirvede bu ülkelere yönelik talepleri, bölgesel ticaret anlaşmalarını ve tedarik zincirlerini yeniden şekillendirebilir. Ayrıca kritik mineraller konusunda ABD'nin Çin'e bağımlılığı azaltma çabası, Endonezya ve Filipinler gibi kaynak zengini ülkeleri ön plana çıkarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın ASEAN zirvesindeki sert pazarlık stratejisi, küresel ticaret ve jeopolitik dengeleri etkileyerek Türkiye'yi dolaylı yoldan ilgilendiriyor. ABD'nin Çin'e karşı tedarik zincirlerini yeniden düzenleme çabası, Türkiye gibi yükselen ekonomiler için hem fırsat hem de risk oluşturuyor. Türkiye, Asya-Pasifik bölgesiyle ticari ilişkilerini geliştirirken, ABD-Çin rekabetinin yarattığı belirsizlikten etkilenebilir. Ayrıca kritik mineraller konusundaki gelişmeler, Türkiye'nin kendi maden kaynaklarını ve sanayisini yakından ilgilendiriyor. Ankara, bölgesel bir güç olarak ASEAN ile diyalogunu sürdürürken, Washington'ın baskıcı tutumunun müttefikler arasında yaratabileceği huzursuzluğu da izliyor.
