Malezya'nın güney eyaleti Johor'un başkenti Johor Bahru, Singapur sınırında yer alan ve her gün yüz binlerce kişinin geçiş yaptığı kritik bir nokta. Singapur Ulusal Üniversitesi (NUS) araştırmacılarından Timothy Wong, Johor-Singapur Hızlı Toplu Taşıma Sistemi (RTS) faaliyete geçtiğinde şehir merkezine araç girişlerinde yoğunluk ücretlendirmesi (congestion pricing) uygulanmasını öneriyor. Wong'a göre bu sistem, sadece trafik sıkışıklığını azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda toplu taşımanın iyileştirilmesi ve altyapı yatırımları için finansman sağlayacak. Johor Bahru'da her gün yaklaşık 400 bin kişinin iki ülke arasında seyahat ettiği düşünüldüğünde, bu öneri bölgesel hareketliliği kökten değiştirebilir.
Yoğunluk Ücretlendirmesi Nedir ve Nasıl Uygulanacak?
Yoğunluk ücretlendirmesi, belirli bölgelere araç girişinin belirli saatlerde ücrete tabi tutulması esasına dayanır. Londra, Stockholm, Singapur gibi şehirlerde başarıyla uygulanan bu yöntem, trafik hacmini yüzde 20-30 azaltırken toplu taşıma kullanımını artırıyor. Wong'un önerisi kapsamında, Johor Bahru şehir merkezine girişlerde RTS'nin devreye girmesiyle birlikte kademeli bir ücretlendirme yapılması planlanıyor. Sistemin elektronik plaka tanıma veya otomatik geçiş sistemleriyle çalıştırılması, sürücülerin kolayca uyum sağlamasını sağlayacak. Wong, "Toplanan ücretler otobüs hatlarının iyileştirilmesi, yeni bisiklet yolları yapılması ve yaya alanlarının genişletilmesi için kullanılabilir. Halkın desteğini kazanmak için, elde edilen gelirin nereye harcandığı şeffaf bir şekilde açıklanmalı" diyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: RTS ve Sınıraşan Hareketlilik
RTS hattı, Johor Bahru ve Singapur arasında demiryolu bağlantısı sağlayarak iki ülke arasındaki bağımlılığı artıracak. Singapur'un işgücünün önemli bir kısmını Malezyalı işçiler oluşturuyor; her gün on binlerce kişi köprü ve yolları kullanarak işe gidip geliyor. Bu durum, özellikle Johor Bahru'da akşam saatlerinde saatler süren trafik sıkışıklığına yol açıyor. RTS, bu yoğunluğu azaltmayı hedefliyor ancak Wong, tren hattının tek başına yeterli olmayacağını savunuyor: "RTS açılsa bile, insanlar istasyonlara araçlarıyla gelmeye devam edecek. Sonuç olarak şehir merkezindeki trafik artacak. Yoğunluk ücretlendirmesi, hem özel araç kullanımını caydıracak hem de toplu taşımayı teşvik edecek. Bu model, Asya'nın diğer hızla büyüyen şehirleri için de örnek teşkil edebilir."
Türkiye Açısından Değerlendirme
Johor Bahru örneği, Türkiye'nin büyük şehirlerindeki trafik sorununa ışık tutuyor. İstanbul, Ankara, İzmir gibi metropollerde yoğunluk ücretlendirmesi tartışmaları yıllardır gündemde ancak uygulamaya geçilemiyor. Singapur ve Londra'daki başarılı modeller, bu sistemin şeffaf yönetildiğinde halk desteğini kazanabileceğini gösteriyor. Türkiye'de toplu taşıma altyapısı güçlendirilmeden böyle bir adım atılması siyasi risk taşısa da, Johor Bahru'da olduğu gibi raylı sistem yatırımlarıyla eşzamanlı olarak devreye sokulması mantıklı olabilir. Özellikle İstanbul'da Marmaray ve Metrobüs gibi hatlar, yoğunluk ücretlendirmesiyle desteklenirse trafik yükü hafifleyebilir. Küresel olarak karbon salımını azaltma hedefleri de bu tür politikaları cazip kılıyor.
