Nijerya asıllı Amerikalı yazar Tomi Adeyemi, genç yetişkin fantastik romanı Children of Blood and Bone’un (Kan ve Kemik Çocukları) yakında gösterime girecek film uyarlamasından uzaklaştığını duyurdu. Yazar, Gina Prince-Bythewood’un yönettiği uyarlamayı “izlemeyeceğini” ve filmle ilgili hiçbir sorumluluk taşımadığını belirtti. Adeyemi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Film ekibiyle yaşadığımız yaratıcı farklılıklar ve kişisel nedenlerden ötürü, bu projeyle bağımı kopardım. Kitabımın sinema versiyonunu onaylamıyorum ve desteklemiyorum.” ifadelerini kullandı. Olay, Hollywood’da yazarların eserlerinin uyarlanma sürecinde sıkça karşılaştıkları yaratıcı çatışmaları bir kez daha gündeme taşıdı.
Gelişmenin arka planı
2018 yılında yayımlanan Children of Blood and Bone, Batı Afrika mitolojisinden esinlenen bir dünyada geçiyor ve ırksal eşitsizlik, güç mücadeleleri gibi temaları işliyor. Roman, New York Times çoksatan listesine girmiş, birçok ödül kazanmış ve geniş bir hayran kitlesi edinmişti. 2020 yılında filmin çekim haklarını alan Disney, yönetmen koltuğuna Gina Prince-Bythewood’u getirdi. Prince-Bythewood, daha önce The Old Guard ve Love & Basketball gibi filmlerle tanınan deneyimli bir yönetmen.
Adeyemi, başlangıçta filmin senaryo yazımında yer almak istemiş, ancak zamanla projeden uzaklaşmıştı. Yazarın yaptığı son açıklama, bu uzaklaşmanın artık kesin bir ayrılığa dönüştüğünü gösteriyor. Adeyemi’nin hayranları, yazarın filmle ilgili sessizliğini ve ardından gelen bu net tavrını merakla karşıladı. Yazar, “Kitabımı seven herkes, lütfen bilin ki bu film benim hikayemi anlatmıyor. O yüzden izlememenizi tavsiye ederim.” şeklinde bir uyarıda da bulundu.
Hollywood’da yazarlarla yapımcılar arasındaki yaratıcı anlaşmazlıklar sıkça yaşanıyor. Özellikle geniş hayran kitlesi olan kitapların uyarlamalarında, yazarların söz hakkı sınırlı olabiliyor. Adeyemi’nin durumu, ırkçılık ve kültürel sahiplenme tartışmalarını da yeniden alevlendirdi. Zira yazar, kitabında Afrika kültürünü ve mitolojisini merkeze alırken, Hollywood’un bu unsurları “sulandırma” eğiliminde olduğunu ima etti.
Bölgesel veya küresel boyut
Adeyemi’nin film uyarlamasına mesafe koyması, sadece bir edebiyat-sinema çatışması olarak görülmemeli. Olay, aynı zamanda küresel kültür endüstrisinde azınlık seslerinin temsil edilme biçimine dair önemli soruları gündeme getiriyor. Nijerya asıllı bir yazar olarak Adeyemi, eserinde Afrika kökenli karakterler ve mitolojiyi işlerken, Hollywood’un bu hikayeleri Batılı kalıplara sokma riskine dikkat çekiyor. Yazarın tepkisi, benzer durumda olan diğer yazarlar için de bir örnek teşkil edebilir.
Öte yandan, Disney gibi büyük stüdyoların çeşitlilik vaatlerine rağmen, uygulamada hala sorunlar yaşandığı görülüyor. Adeyemi’nin açıklaması, #OscarsSoWhite gibi hareketlerin ardından Hollywood’da temsil sorunlarının devam ettiğini gösteriyor. Bu durum, sadece ABD’de değil, Avrupa ve diğer bölgelerde de benzer tartışmaları tetikleyebilir. Özellikle Türkiye gibi sinema endüstrisinde yerel hikayelerin uluslararası platformlarda nasıl temsil edildiği konusu, bu tartışmayla doğrudan ilişkili.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin kültür sanat politikaları açısından dolaylı bir öneme sahip. Türkiye’de de özgün edebi eserlerin sinema uyarlamalarında, yazarların yaratıcı sürece katılımı ve kültürel unsurların korunması sıklıkla tartışılıyor. Adeyemi’nin Hollywood’a yönelik eleştirileri, Türkiye’nin kendi sinema ve televizyon yapımlarında milli ve kültürel ögelerin nasıl işlenmesi gerektiğine dair bir uyarı niteliği taşıyor. Ayrıca, küresel kültür akışının asimetrik yapısı göz önüne alındığında, Türkiye’nin kültür endüstrilerinde özgün hikayeleri uluslararası arenada temsil etme gücü tartışılmalı. Bu olay, Türkiye’nin kültürel diplomasi ve yumuşak güç stratejileri açısından da bir ders niteliğinde: Yerel hikayeler evrensel değerler taşısa bile, yapım sürecinde yaratıcı kontrolün önemini unutmamak gerekir.
