Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı yüz yüze görüşmede Ukrayna'daki savaşın dondurulmasını ve müzakere masasına dönülmesini talep etti. Tokayev'in, "Gençler ölüyor, bu utanç verici" sözleri, iki lider arasındaki nadir açık çıkışlardan biri olarak kayda geçti. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ise bu çağrıyı "gerçekçi, zamanında ve bilgece bir mesaj" olarak değerlendirdi. Görüşme, Astana'daki Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi sırasında gerçekleşti ve bölgesel dengeler açısından kritik bir önem taşıyor.
Tokayev'in Çıkışı: Orta Asya'dan Moskova'ya Mesaj
Kazakistan lideri, Putin ile görüşmesinde savaşın tarafların ekonomilerine ve halklarına verdiği zarara dikkat çekerek, "Savaşı dondurup müzakere masasına oturmak gerekiyor" ifadesini kullandı. Tokayev'in bu sözleri, Rusya'nın yakın müttefiki olarak bilinen bir liderden gelmesi bakımından dikkat çekici. Kazakistan, Ukrayna savaşının başından bu yana Moskova ile Batı arasında denge politikası izliyor; bir yandan Rusya ile ticari ve askeri işbirliğini sürdürürken, diğer yandan Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne destek veriyor. Tokayev'in daha önce de "Donetsk ve Luhansk'ın bağımsızlığını tanımıyoruz" açıklaması, Moskova ile ilişkilerde gerginlik yaratmıştı.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Sybiha, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Tokayev'in sözlerinin uluslararası toplumun artan yorgunluğunu yansıttığını belirterek, "Bu, savaşın bitmesi gerektiğine dair güçlü bir işaret" dedi. Sybiha, Ukrayna'nın adil bir barış için müzakereye hazır olduğunu ancak Rusya'nın işgalci tutumundan vazgeçmesi gerektiğini vurguladı. Kiev yönetimi, daha önce de Çin, Hindistan ve Brezilya gibi ülkelerin arabuluculuk girişimlerine sıcak baktığını ifade etmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ŞİÖ Zirvesi'nde Dengeler
Tokayev'in çıkışı, sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda ŞİÖ platformundaki güç dengelerini de etkiliyor. Zirveye ev sahipliği yapan Kazakistan, Çin ve Rusya arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Moskova, Ukrayna'daki savaş nedeniyle uluslararası alanda yalnızlaşırken, Orta Asya ülkeleri Rusya'ya bağımlılıklarını azaltma arayışında. Özellikle Kazakistan, Batı yaptırımlarına rağmen Rusya ile ticaretini sürdürürken, bir yandan da Çin ile ekonomik işbirliğini derinleştiriyor.
Uzmanlara göre Tokayev'in bu çıkışı, Rusya'nın Ukrayna'daki işgalinin yarattığı küresel yorgunluğun bir yansıması. Savaşın ikinci yılına girerken, uluslararası toplumda ateşkes ve müzakere çağrıları artıyor. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de savaşın sona erdirilmesi için defalarca çağrıda bulunmuş, ancak taraflar arasında kalıcı bir barış sağlanamamıştı. Rusya ise Kazakistan'ın bu çağrısına henüz resmi bir yanıt vermedi. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, görüşmenin "dostane ve yapıcı" geçtiğini ancak savaşın dondurulması fikrine ilişkin ayrıntıya girmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna savaşının başından bu yana iki tarafı da dinleyen bir arabulucu rolü üstlendi. Tokayev'in Putin'e yaptığı bu çağrı, Ankara'nın savunduğu "müzakere ve diplomasi" yaklaşımıyla örtüşüyor. Türkiye, Karadeniz Tahıl Koridoru girişimiyle ve esir takası anlaşmalarıyla savaşın yıkıcı etkilerini hafifletmeye çalıştı. Kazakistan'ın bu çıkışı, Türkiye'nin bölgedeki liderlik rolünü güçlendirebilir; zira iki ülke de Rusya ile iyi ilişkilerini koruyarak Ukrayna'ya destek veren ülkeler arasında. Ayrıca, Türkiye ile Kazakistan arasındaki stratejik işbirliği, Orta Asya'da istikrarın sağlanması açısından önem taşıyor. Bu gelişme, Türk Dışişleri'nin savaşın sona erdirilmesi için yürüttüğü çabalara yeni bir ivme kazandırabilir.
