Etiyopya'nın kuzeyindeki Tigray bölgesinde yoğunlaşan çatışmalar, Afrika Boynuzu'nda daha geniş çaplı bir bölgesel savaşın habercisi olabilir. Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ile Etiyopya federal hükümeti arasındaki çatışmalar, Eritre ve Sudan'ın da dahil olma ihtimaliyle uluslararası endişeye yol açtı. Bölgedeki ağır çatışmalar, binlerce sivilin yerinden edilmesine ve insani krizin derinleşmesine neden oluyor.
Çatışmaların Arka Planı
Tigray, Etiyopya'nın kuzeyinde stratejik bir bölge olup, 2020 yılında TPLF ile federal hükümet arasında başlayan çatışmalar, 2022'de imzalanan barış anlaşmasına rağmen yeniden alevlendi. Son haftalarda TPLF güçleri ile Etiyopya ordusu arasındaki çatışmalar yoğunlaştı. Tigray bölgesel yönetimi, Eritre ordusunun da federal güçlerle birlikte hareket ettiğini iddia ediyor. Eritre, 1998-2000 savaşından bu yana Tigray ile gergin ilişkilere sahip. Sudan ise Tigray sınırında askeri yığınak yapmakla suçlanıyor.
Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, Tigray'daki operasyonların "terörle mücadele" kapsamında olduğunu savunurken, TPLF liderleri federal hükümeti Tigray halkına yönelik baskı yapmakla suçluyor. Çatışmalar nedeniyle on binlerce kişi Sudan ve Eritre'ye sığınmak zorunda kaldı. BM ve ABD, taraflara itidal çağrısı yaparken, çatışmaların bölgesel istikrarı tehdit ettiği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Etiyopya, Afrika Boynuzu'nun en büyük ekonomisi ve bölgesel gücü. Tigray'daki istikrarsızlık, Kızıldeniz ve Nil havzasındaki dengeleri etkiliyor. Eritre'nin çatışmaya aktif katılımı, Kızıldeniz'deki güvenlik dinamiklerini değiştirebilir. Sudan'ın tutumu ise Nil su paylaşımı anlaşmazlıklarında yeni bir cephe açabilir. Ayrıca, Tigray'deki çatışmalar, geçmişte Etiyopya'nın Somali ve Güney Sudan'daki barışı koruma misyonlarına katkısını da zayıflatabilir.
Uluslararası toplum, çatışmanın daha geniş bir bölgesel savaşa dönüşmesinden endişeli. ABD, Etiyopya ve Eritre'ye yönelik yaptırım tehdidinde bulunurken, AB de insani yardım koridorlarının açılması çağrısı yapıyor. Çin ve Rusya ise Etiyopya hükümetine destek veriyor. Bu durum, Afrika Boynuzu'nda yeni bir jeopolitik rekabetin kapısını aralayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Etiyopya, Türkiye'nin Afrika'daki en önemli ticari ortaklarından biri. Türk müteahhitlik firmaları ülkede büyük projeler yürütüyor; iki ülke arasındaki ticaret hacmi 500 milyon doları aşıyor. Tigray'daki çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşmesi, Türkiye'nin Etiyopya'daki ekonomik çıkarlarını ve Afrika Boynuzu'ndaki nüfuzunu riske atabilir. Ayrıca, istikrarsızlık Kızıldeniz'deki Türk deniz ticaretini olumsuz etkileyebilir. Türkiye, diplomatik kanalları kullanarak çatışmanın çözümü için arabuluculuk yapabilir; ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik bunu zorlaştırıyor.
