ABD Temsilciler Meclisi, Başkan Donald Trump'ın İran'a yönelik askeri harekat yetkisini kısıtlayan bir kararı kabul etti. Alt mecliste yapılan oylamada çoğunluğu elde eden Demokratlar, Beyaz Saray'ın Tahran'la tırmanan gerilimde daha fazla askeri güç kullanmasını engellemeyi hedefleyen bu sembolik adımı attı. Karar, özellikle Trump yönetiminin geçen hafta İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'ye düzenlediği suikast sonrası gündeme geldi. Kongre üyeleri, başkanın savaş ilanı olmaksızın böyle bir operasyon yapmasını 'anayasaya aykırı' ve 'vatanseverlikten uzak' olarak nitelendirirken, Trump sert bir dille karşılık verdi.
Gelişmenin Arka Planı: Süleymani Suikastı ve Kongre Tepkisi
Ocak ayı başında ABD'nin Bağdat Havalimanı'nda düzenlediği hava saldırısıyla İran'ın nüfuzlu askeri lideri General Kasım Süleymani'yi öldürmesi, iki ülke arasındaki gerilimi savaşın eşiğine getirdi. Trump yönetimi, operasyonun 'yakın ve acil bir tehdidi' bertaraf etmek için yapıldığını savunurken, Kongre'deki birçok Demokrat ve hatta bazı Cumhuriyetçi üyeler, başkanın Kongre'ye danışmadan böyle bir adım atmasının yetki aşımı olduğunu belirtti. Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, kararın amacının 'başkanın İran'la savaş başlatma yetkisini sınırlamak' olduğunu vurguladı. Oylama sonucunda 224'e karşı 194 oyla kabul edilen karar, Trump'ın 30 gün içinde herhangi bir askeri harekat için Kongre onayı almasını şart koşuyor. Ancak kararın bağlayıcı olmadığı ve Senato'da da benzer bir sürecin başlatıldığı belirtiliyor. Trump ise kararı 'vatanseverlikten uzak' olarak nitelendirerek, 'Bu oy, düşmanlarımıza güçsüz olduğumuz sinyalini veriyor' ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, bu oylamanın özellikle 2020 başkanlık seçimleri öncesinde Kongre ile Beyaz Saray arasındaki güç dengesini yeniden tanımlama çabası olarak değerlendiriyor. Anayasa'ya göre savaş ilan etme yetkisi Kongre'ye ait olsa da, başkanlar tarihsel olarak 'terörizmle mücadele' gibi gerekçelerle askeri güç kullanma yetkisini genişletti. Bu karar, o yetkinin sınırlandırılması yönünde atılmış önemli bir siyasi adım olarak görülüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Ortadoğu'da Yeni Bir Aktör mü?
Kararın sembolik olmasına rağmen, İran'ın nükleer programı ve bölgesel milis güçleri üzerindeki etkisi sürüyor. Tahran yönetimi, Süleymani suikastının ardından uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırdığını duyururken, ABD'nin kararsız tutumu İran'ı daha agresif bir dış politikaya itebilir. Öte yandan Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ABD müttefikleri, Washington'un İran karşısında çekingen davranmasından endişe ediyor. Irak ise ABD askerlerinin ülkeden çekilmesi yönünde artan baskılarla karşı karşıya. Bu gelişmeler, Ortadoğu'da yeni bir güç dengesi oluşmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ve ABD arasındaki gerilimden doğrudan etkilenebilecek coğrafi konuma sahip. Süleymani suikastının ardından bölgede tırmanan gerginlik, Türkiye'nin enerji güvenliği ve Irak'taki askeri varlığı açısından risk taşıyor. ABD Kongresi'nin Trump'ı sınırlama girişimi, Ankara tarafından Washington'un bölgede daha öngörülebilir bir politika izleyeceği yönünde olumlu karşılansa da, İran'ın olası bir askeri krizi Türkiye'nin güney sınırlarında istikrarsızlık yaratabilir. Özellikle PKK/YPG'ye karşı yürütülen operasyonlar ve İdlib'deki durum göz önüne alındığında, Ankara'nın hem ABD hem de İran ile dengeli bir diplomasi yürütmesi kritik önem taşıyor.
