Uluslararası Enerji Enstitüsü’nün (Energy Institute) yayımladığı son verilere göre, 2025 yılında temiz enerji kaynakları dünya enerji arzına en fazla katkıyı sağlayan kaynak haline geldi. Güneş, rüzgâr, hidroelektrik ve diğer yenilenebilir kaynaklar, küresel enerji talebindeki artışın büyük kısmını karşıladı. Bu gelişme, enerji dönüşümünde bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Carbon Brief’te yayımlanan altı grafik, bu tarihsel değişimin ayrıntılarını gözler önüne seriyor.
Gelişmenin arka planı: Yenilenebilir enerjide patlama
2025 yılı, temiz enerjinin toplam yeni kurulu güç ve üretim kapasitesinde fosil yakıtları geride bıraktığı bir yıl oldu. Güneş enerjisi, özellikle Asya ve Avrupa’da rekor düzeyde yeni kapasite ekledi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, 2025’te küresel güneş enerjisi kapasitesi 600 GW’ı aşarken, rüzgâr enerjisi de 400 GW’a ulaştı. Bu artış, maliyetlerdeki düşüş ve hükümetlerin teşvik politikalarıyla desteklendi.
Enerji Enstitüsü’nün başkanı, “Bu eğilim, temiz enerjinin artık sadece çevre için değil, ekonomik olarak da en uygun seçenek olduğunu gösteriyor” dedi. Kömür ve doğal gaz ise enerji karışımındaki payını kaybetmeye devam etti. 2025’te küresel kömür talebi %3, doğal gaz talebi ise %1,5 oranında azaldı. Buna karşın, petrol talebi özellikle ulaşım sektöründe hafif bir artış gösterdi.
Bölgesel ve küresel boyut: Çin ve Avrupa öne çıkıyor
Çin, 2025’te temiz enerji yatırımlarında liderliğini sürdürdü. Ülke, dünyadaki yeni güneş enerjisi kapasitesinin %40’ını tek başına inşa etti. Avrupa Birliği ise Yeşil Mutabakat hedefleri doğrultusunda rüzgâr ve güneşe büyük yatırım yaparak karbon emisyonlarını %10 azalttı. ABD’de Enflasyon Azaltma Yasası’nın etkisiyle temiz enerji üretimi %15 arttı. Gelişmekte olan ülkelerde ise Hindistan ve Brezilya yenilenebilir enerji kapasitelerini önemli ölçüde genişletti.
Bu gelişmeler, küresel enerji piyasalarında yapısal bir değişime işaret ediyor. Yenilenebilir enerji maliyetleri 2010’dan bu yana %80’in üzerinde düştü. Artık temiz enerji, birçok pazarda yeni kurulumlarda fosil yakıtlardan daha ucuz hale geldi. Bu durum, enerji ithalatçısı ülkeler için cari açık baskısını azaltma potansiyeli taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerjide dışa bağımlılığını azaltma hedefiyle yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırmış bir ülke. 2025 verileri, küresel temiz enerji trendinin Türkiye’nin lehine işlediğini gösteriyor. Rüzgâr ve güneş potansiyeli yüksek olan Türkiye, özellikle güneş enerjisinde yıllık 1 GW’ın üzerinde yeni kapasite eklerken, bu alandaki maliyet düşüşü hem elektrik fiyatlarını stabilize ediyor hem de enerji güvenliğini artırıyor. Ayrıca, temiz enerji ihracatı ve yeşil hidrojen gibi yeni alanlarda bölgesel bir merkez olma fırsatı doğuyor. Ancak, fosil yakıt sübvansiyonlarının kademeli azaltılması ve şebeke altyapısının güçlendirilmesi, Türkiye’nin bu dönüşümden tam olarak faydalanabilmesi için kritik adımlar olarak öne çıkıyor.
