Tayland Başbakanı Paetongtarn Shinawatra ve Malezya Başbakanı Enver İbrahim, Bangkok'ta düzenlenen ikili görüşmelerin ardından su ürünleri ticareti konusunda mutabakata vardıklarını açıkladı. Anlaşma, iki ülke arasında son aylarda tırmanan ticari gerilimi sona erdirerek balıkçılık sektöründe normalleşmenin önünü açtı. Liderler, karşılıklı olarak uygulanan gümrük tarifelerinin kaldırılacağını ve balıkçılık ürünlerinin serbest dolaşımının yeniden sağlanacağını duyurdu.
Gelişmenin Arka Planı
Tayland ve Malezya arasındaki su ürünleri ticareti anlaşmazlığı, geçen yıl Tayland'ın Malezya'dan ithal edilen bazı balık türlerine yönelik yüksek gümrük vergileri uygulamasıyla başlamıştı. Malezya, bu hamleye misilleme olarak Tayland'dan gelen karides ve ton balığı ürünlerine ek vergiler getirmişti. İki ülke arasında yıllık 1,2 milyar doları bulan su ürünleri ticareti, bu gerginlikten olumsuz etkilenmişti. Uzun süren müzakerelerin ardından varılan anlaşma kapsamında, her iki taraf da mevcut tüm tarifeleri kaldırmayı ve balıkçılık ürünlerinin ticaretini düzenleyen ortak bir komisyon kurmayı kabul etti. Ayrıca, kaçak balıkçılık ve sürdürülebilir avcılık konularında iş birliğini artırma kararı alındı. Uzmanlar, bu anlaşmanın iki ülke arasındaki ticari ilişkileri canlandırmasının yanı sıra ASEAN ülkeleri arasında benzer anlaşmazlıkların çözümüne de örnek teşkil edebileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Tayland ve Malezya, Güneydoğu Asya'nın en büyük iki balıkçılık ülkesi olarak öne çıkıyor. Tayland, dünya ton balığı ihracatında ilk sıralarda yer alırken, Malezya ise karides ve levrek üretiminde bölgesel bir güç konumunda. İki ülke arasındaki ticaret anlaşmazlığı, sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda küresel su ürünleri fiyatlarını da etkilemişti. Anlaşmanın ardından Asya-Pasifik bölgesinde su ürünleri ticaretinde hareketlilik bekleniyor. Dünya Balıkçılık ve Su Ürünleri Örgütü verilerine göre, 2023 yılında küresel su ürünleri ticareti 180 milyar dolara ulaştı ve Tayland-Malezya anlaşmasının bu pastadaki payı artırması öngörülüyor. Ayrıca, bu gelişme Güneydoğu Asya'daki diğer ticari anlaşmazlıkların çözümü için bir model olabilir. Özellikle Hindistan ve Endonezya arasındaki benzer bir gerginlikte bu anlaşmanın referans alınması bekleniyor. Bölgesel entegrasyonun artması, küresel tedarik zincirlerinde de dalgalanmalara yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tayland ve Malezya arasındaki anlaşma, Türkiye'nin su ürünleri ihracatı açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, özellikle levrek ve çipura ihracatında Güneydoğu Asya pazarına yönelik adımlar atarken, bu bölgedeki ticari istikrar Türk ihracatçılar için pozitif bir sinyal. Ayrıca, anlaşma Türkiye'nin de üye olduğu Dünya Ticaret Örgütü kuralları çerçevesinde ticari anlaşmazlıkların çözümüne iyi bir örnek oluşturuyor. Türkiye’nin benzer balıkçılık anlaşmazlıklarında, müzakere ve diyalog yoluyla çözüm arayışına katkı sağlayabilir. Bununla birlikte, Türkiye’nin su ürünleri sektöründe sürdürülebilirlik ve kaçak avcılıkla mücadele konularında da bu tür bölgesel anlaşmalardan deneyim kazanması mümkün.
