Tayland Dışişleri Bakanı Maris Sangiampongsa, ülkesinin Kamboçya ile yaşadığı deniz sınırı anlaşmazlığını çözmek üzere Birleşmiş Milletler gözetiminde bir uzlaştırma süreci başlatacağını açıkladı. Bakan, Bangkok'ta düzenlediği basın toplantısında, Tayland'ın bu adımı atarak uluslararası hukuka ve barışçıl çözüm mekanizmalarına bağlılığını gösterdiğini vurguladı. Kamboçya ise daha önce Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) kapsamında zorunlu uzlaştırma sürecini başlattığını duyurmuştu. İki ülke, Tayland Körfezi'ndeki kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırları konusunda onlarca yıldır anlaşmazlık yaşıyor.
Gelişmenin arka planı
Tayland ve Kamboçya arasındaki deniz sınırı uyuşmazlığı, iki ülkenin Tayland Körfezi'ndeki kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlarının kesişmesinden kaynaklanıyor. Bölge, balıkçılık ve potansiyel hidrokarbon rezervleri açısından stratejik öneme sahip. Taraflar yıllar boyunca ikili müzakereler yoluyla sorunu çözmeye çalıştı ancak somut bir ilerleme kaydedilemedi. Kamboçya'nın UNCLOS'un 15. bölümüne dayanarak başlattığı zorunlu uzlaştırma süreci, Tayland'ı uluslararası bir platformda müzakereye zorluyor. Tayland Dışişleri Bakanı, bu süreçte ülkesinin uzlaştırıcı atayacağını ve sürece aktif katılım sağlayacağını belirtti. Uzlaştırma komisyonunun kararı bağlayıcı olmasa da, tarafların siyasi iradesiyle uygulanması bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Tayland-Kamboçya deniz sınırı anlaşmazlığı, Güneydoğu Asya'da deniz yetki alanlarına ilişkin artan gerilimlerin bir parçası. Bölgede Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki hak iddiaları, Malezya-Filipinler ve Vietnam-Endonezya gibi diğer ikili uyuşmazlıklar da bulunuyor. UNCLOS'un zorunlu uzlaştırma mekanizması, devletlerin anlaşmazlıklarını barışçıl yollarla çözmeleri için önemli bir araç. Ancak bu mekanizmanın etkinliği, tarafların sürece olan bağlılığına bağlı. Tayland'ın bu adımı, ASEAN üyesi iki ülke arasında istikrarın korunması ve uluslararası hukukun üstünlüğünün pekiştirilmesi açısından önemli. Bölgesel güçler ve özellikle ABD, Çin ve Japonya, gelişmeleri yakından takip ediyor. Anlaşmazlığın çözümü, Tayland Körfezi'ndeki enerji kaynaklarının paylaşımı ve deniz güvenliği için emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tayland-Kamboçya arasındaki deniz sınırı anlaşmazlığı, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de Yunanistan ve GKRY ile yaşadığı deniz yetki alanı uyuşmazlıklarıyla benzerlik taşıyor. Türkiye de UNCLOS'a taraf olmamakla birlikte, uluslararası hukuk ve barışçıl çözüm mekanizmalarına vurgu yapıyor. Bu dava, deniz sınırı ihtilaflarında arabuluculuk ve uzlaştırma süreçlerinin etkinliğini göstermesi açısından Türk dış politikası için önemli bir emsal oluşturabilir. Türkiye'nin bölgesel deniz yetki alanı mücadelelerinde diplomatik çözüm arayışları, bu tür uluslararası mekanizmaların işleyişini anlamasını gerektiriyor. Dolayısıyla Ankara'nın, sürecin sonuçlarını ve yöntemlerini incelemesi, kendi deniz stratejileri için faydalı olabilir.
