Tanzanya Devlet Başkanı Samia Suluhu Hassan, 14 Mayıs Çarşamba günü başlayacak üç günlük bir devlet ziyareti kapsamında Rusya'ya gidiyor. Bu ziyaret, 1969 yılından bu yana bir Tanzanya liderinin Moskova'ya yaptığı ilk resmi seyahat olma özelliğini taşıyor. Hassan'ın bu kritik hamlesi, ülkesinin 2025 yılında yapılacak genel seçimler öncesinde iç siyasette yaşanan şiddet olayları nedeniyle Batılı ülkelerin artan eleştirileriyle karşı karşıya kaldığı bir döneme denk geliyor. Ziyaretin, Tanzanya'nın dış politikada denge arayışının ve Rusya ile tarihsel bağlarını canlandırma çabasının bir yansıması olduğu değerlendiriliyor.
1969'dan bu yana ilk: Tarihi bir ziyaret
Tanzanya ile Rusya arasındaki diplomatik ilişkiler, Soğuk Savaş döneminde Julius Nyerere liderliğindeki Tanzanya'nın bağımsızlık sonrası döneminde şekillenmişti. İki ülke arasındaki son devlet başkanı düzeyindeki ziyaret, yine Nyerere döneminde 1969 yılında gerçekleşmişti. Hassan'ın bu ziyareti, hem tarihsel hem de güncel boyutlarıyla dikkat çekiyor. Tanzanya liderinin Moskova'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelmesi ve ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel konuları da ele alması bekleniyor.
Özellikle Doğu Afrika bölgesinde artan güvenlik tehditleri ve terörizmle mücadele konularının gündemin üst sıralarında yer alması öngörülüyor. Ayrıca, Tanzanya'nın enerji ve altyapı projelerinde Rusya ile iş birliği potansiyeli de görüşülecek başlıklar arasında. Ülke, son yıllarda doğal gaz rezervlerini geliştirmek için uluslararası ortaklıklar ararken, Rus enerji şirketlerinin bu alanda teklifler sunabileceği konuşuluyor.
Batı ile gerilen ilişkiler ve iç siyasi dinamikler
Ziyaretin zamanlaması, Tanzanya hükümetinin Batılı ülkelerle yaşadığı gerilimler açısından da önemli. 2025 genel seçimleri öncesinde muhalefete yönelik baskılar ve güvenlik güçlerinin orantısız güç kullandığı yönündeki iddialar, ABD ve Avrupa Birliği tarafından sert bir şekilde eleştiriliyor. Geçtiğimiz aylarda muhalefet mitinglerinde çıkan olaylarda çok sayıda kişinin hayatını kaybetmesi, uluslararası toplumun tepkisini çekmişti. Batılı ülkeler, Tanzanya'ya demokratik standartlara uyulması çağrısı yaparken, bazı yardım programlarını da gözden geçirme sinyali vermişti.
Hassan yönetimi ise bu eleştirilere karşı, iç işlerine müdahale edildiği gerekçesiyle tepki gösteriyor ve egemenlik vurgusu yapıyor. Rusya ile ilişkileri güçlendirme hamlesi, bu bağlamda Batı'ya karşı bir denge unsuru olarak da yorumlanabilir. Moskova'nın, Afrika ülkelerine yönelik artan ilgisi ve bu ülkelerdeki siyasi süreçlere daha az müdahaleci yaklaşımı, Hassan gibi liderler için cazip bir alternatif oluşturuyor.
Afrika-Rusya ilişkilerinde yeni bir sayfa mı?
Son yıllarda Rusya, Afrika kıtasında etkinliğini artırmak için önemli adımlar attı. Ukrayna savaşı sonrasında Batı yaptırımlarıyla karşı karşıya kalan Moskova, alternatif müttefikler arayışında Afrika ülkelerine yöneldi. Özellikle tahıl anlaşmaları, askeri iş birlikleri ve enerji projeleri ile kıtada nüfuzunu genişletmeye çalışıyor. Tanzanya'nın bu ziyareti, Doğu Afrika'da Rusya'nın etkisini artıracak bir adım olarak görülebilir.
Öte yandan, Çin ile rekabet halinde olan Rusya, Afrika'daki doğal kaynaklara erişim ve altyapı yatırımları konusunda da iddialı. Tanzanya'nın stratejik konumu ve doğal gaz rezervleri, Moskova'nın ilgisini çekiyor. Ancak Hassan'ın Batı ile ilişkileri tamamen koparmak yerine çeşitlendirmeye çalıştığı da belirtiliyor. Ziyaret sonrasında atılacak somut adımlar, iki ülke arasındaki iş birliğinin boyutunu belirleyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tanzanya-Rusya yakınlaşması, Türkiye'nin Afrika politikası açısından doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, bölgedeki rekabeti daha da kızıştırabilir. Türkiye, son yıllarda Tanzanya ile ticaret ve savunma iş birliklerini artırmış, özellikle insansız hava araçları ve altyapı projelerinde önemli adımlar atmıştı. Rusya'nın artan varlığı, Türkiye'nin bu ülkedeki nüfuzunu dengede tutmasını gerektirebilir. Ayrıca, Doğu Afrika'da artan Rus etkisi, Türkiye'nin bölgedeki diğer ortaklıklarıyla (örneğin Somali) koordinasyonunu daha önemli hale getiriyor. Ankara'nın, Hassan yönetimiyle mevcut iyi ilişkilerini sürdürürken, Moskova-Tanzanya eksenini yakından izlemesi beklenebilir.
