Tanzanya Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan, beraberinde geniş bir iş heyetiyle birlikte Rusya'ya üç günlük resmi bir ziyaret gerçekleştiriyor. 15-17 Ocak 2025 tarihlerini kapsayan ziyaret, Doğu Afrika ülkesinin Batılı ülkelerle son aylarda giderek bozulan ilişkilerinin ortasında Moskova ile bağlarını güçlendirme arayışını ortaya koyuyor. Tanzanya yönetimi, özellikle ABD ve Avrupa Birliği tarafından muhalefete ve sivil topluma yönelik baskılarla eleştirilirken, Hassan'ın Moskova ziyareti ithalat ve ihracatı çeşitlendirme, enerji ve güvenlik alanlarında yeni işbirlikleri kurma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Ziyaretin arka planı: Neden şimdi Rusya?
Tanzanya, son yıllarda Batılı bağışçılar ve kalkınma ortaklarıyla karmaşık bir ilişki yürütüyor. Ülke, IMF ve Dünya Bankası gibi kurumlarla işbirliğini sürdürmekle birlikte, iç siyasette muhalefete yönelik sert tutumu nedeniyle Washington ve Brüksel'den artan eleştirilere maruz kalıyor. 2024 yılı içinde Tanzanya'da düzenlenen protestoların şiddetle bastırılması, birçok Batılı ülkenin Darüsselam yönetimine mesafelenmesine yol açtı. Bu ortamda Hassan, çok yönlü dış politika anlayışıyla Rusya gibi alternatif partnerlere yöneliyor.
Cumhurbaşkanı Hassan'ın Moskova temaslarının ana gündem maddeleri arasında enerji işbirliği ön plana çıkıyor. Tanzanya, büyük doğal gaz rezervlerine sahip ve Rus enerji şirketlerinin bu kaynakların işletilmesinde rol oynaması bekleniyor. Ayrıca tarım, madencilik ve altyapı projelerinde Rus yatırımlarının artırılması da masada. İki ülke arasında 2019'da imzalanan ancak atıl durumdaki nükleer enerji anlaşmasının da yeniden canlandırılması gündemde. Rus devlet nükleer şirketi Rosatom, Tanzanya'da küçük ölçekli nükleer reaktörler inşa etme potansiyelini değerlendiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Afrika'da artan rekabet
Hassan'ın Rusya ziyareti, Afrika kıtasında artan küresel güç rekabetinin bir yansıması. Son yıllarda Rusya, özellikle askeri işbirlikleri ve güvenlik anlaşmalarıyla Afrika'daki nüfuzunu artırmış durumda. Orta Afrika Cumhuriyeti, Mali ve Burkina Faso gibi ülkelerde Rus paralı asker gruplarının varlığı dikkat çekerken, Tanzanya daha çok ekonomik ve diplomatik bağlarını geliştirmeyi hedefliyor. Rusya, Tanzanya'nın geleneksel ticaret ortakları olan Çin ve Hindistan'ın ardından üçüncü büyük ticaret partneri konumunda.
Ziyaretin zamanlaması ise dikkat çekici: Batı'nın Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya'ya uyguladığı yaptırımlar süredursun, Tanzanya gibi ülkeler Moskova ile ilişkilerini normalleştirme yolunda adımlar atıyor. Bu durum, Batı'nın Afrika'daki etkisinin sorgulanmasına neden olurken, Rusya'nın kıtada yalnızca güvenlik değil, aynı zamanda enerji ve ticaret alanında da iddiasını artırdığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tanzanya Cumhurbaşkanı'nın Moskova ziyareti, Türkiye'nin Doğu Afrika politikası açısından iki yönlü bir anlam taşıyor. Türkiye, son yıllarda Tanzanya ile ticaret hacmini önemli ölçüde artırmış ve Savunma Sanayii Başkanlığı aracılığıyla askeri işbirliğini geliştirmiştir. Ankara, Darüsselam'ın Batı'dan uzaklaşıp Moskova'ya yönelmesini, kendi etki alanını genişletme fırsatı olarak değerlendirebilir. Özellikle savunma ve enerji alanlarında Türk şirketleri, Rusya ile rekabet edebilecek potansiyele sahiptir. Ancak Türkiye, Rusya ile Afrika'da doğrudan karşı karşıya gelmekten kaçınarak, tamamlayıcı roller üstlenmeye çalışacaktır. Bu ziyaret, Ankara'nın bölgedeki çok yönlü diplomasi stratejisini test etmesi açısından da önemli bir gelişmedir.
