Suudi Arabistan'ın Tadawul Tüm Hisse Endeksi (TASI), salı günü yüzde 1,17 değer kaybederek savaş dönemi dip seviyesine geriledi. Düşüşte, ülkenin petrol devi Saudi Aramco'nun hisselerindeki gerileme başı çekti. Yatırımcılar, Körfez ülkelerinin petrol ihracatında toparlanma işaretlerini değerlendirirken, jeopolitik riskler ve küresel petrol arzına ilişkin belirsizlikler satış baskısını artırdı.
Petrol Devi Aramco'nun Hisse Performansı ve Piyasa Dinamikleri
Saudi Aramco hisseleri, salı günü yüzde 2'nin üzerinde düşüş göstererek endeksin genel kaybına önemli ölçüde katkıda bulundu. Şirketin hisse fiyatı, 2024 yılının en düşük seviyelerine yaklaşırken, piyasa değeri de önemli ölçüde eridi. Aramco'nun düşüşünde, küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, Çin'den gelen talebin beklenenden zayıf seyretmesi ve OPEC+ üretim politikalarına ilişkin belirsizlikler etkili oldu. Ayrıca, Suudi Arabistan'ın bütçe açığını kapatmak için borçlanma ihtiyacının artması, yatırımcı güvenini olumsuz etkileyen faktörler arasında yer aldı.
Tadawul'daki düşüş yalnızca Aramco ile sınırlı kalmadı; bankacılık ve petrokimya sektörü hisseleri de değer kaybetti. Suudi Arabistan'ın en büyük bankası olan Al Rajhi Bank ve SABIC gibi şirketlerin hisseleri de satış baskısıyla karşılaştı. Bu durum, Suudi ekonomisinin petrol gelirlerine olan bağımlılığını bir kez daha gözler önüne serdi. Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın 2030 Vizyonu kapsamında ekonomiyi çeşitlendirme çabaları sürse de, borsanın petrol fiyatlarına olan hassasiyeti devam ediyor.
Öte yandan, Körfez ülkelerinin petrol ihracatında toparlanma sinyalleri dikkat çekiyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt gibi ülkelerin limanlarından yapılan sevkiyatlarda artış gözlemleniyor. Ancak bu toparlanma, küresel talep belirsizliği nedeniyle kırılgan bir seyir izliyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2024 yılı için küresel petrol talebi büyüme tahminini aşağı yönlü revize etmişti. Bu da Körfez üreticileri için risk oluşturuyor.
Körfez Petrol İhracatındaki Toparlanma ve Jeopolitik Riskler
Körfez petrol ihracatındaki toparlanma, bölgesel gerilimlerin bir miktar azalması ve Asya'daki rafinerilerin stok ihtiyacının artmasıyla ilişkilendiriliyor. Çin ve Hindistan gibi büyük alıcıların talebi, Körfez ham petrolüne olan ilgiyi canlı tutuyor. Bununla birlikte, İsrail-Hamas çatışması ve Kızıldeniz'deki Husi saldırıları, nakliye maliyetlerini yükselterek ihracat rotalarını tehdit ediyor. Suudi Arabistan, bu risklere karşı boru hatları ve alternatif limanlar aracılığıyla ihracatını sürdürmeye çalışıyor.
Piyasa analistleri, Suudi borsasındaki düşüşün kısa vadeli olabileceğini, ancak petrol fiyatlarındaki oynaklığın devam etmesi halinde baskının sürebileceğini belirtiyor. Ayrıca, Suudi Arabistan'ın bütçe açığını finanse etmek için tahvil ihraçlarını artırması, faiz oranları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir. Bu da ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebilir.
Bölgesel bağlamda, Suudi Arabistan'ın ekonomik performansı, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri için de gösterge niteliğinde. BAE ve Katar gibi ülkelerin borsaları da benzer şekilde dalgalı seyrediyor. KİK ülkeleri, petrol gelirlerine bağımlılığı azaltmak için turizm, teknoloji ve finans gibi sektörlere yatırım yapıyor. Ancak bu dönüşümün zaman alacağı ve petrol fiyatlarının kısa vadede belirleyici olmaya devam edeceği öngörülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Suudi Arabistan borsasındaki düşüş ve Körfez petrol ihracatındaki dalgalanma, Türkiye'nin enerji ithalatı ve ekonomik istikrarı açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye, petrol ve doğalgaz ihtiyacının önemli bir kısmını Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinden karşılıyor. Petrol fiyatlarındaki olası bir düşüş, Türkiye'nin cari açığını azaltıcı etki yapabilir; ancak Körfez'deki ekonomik yavaşlama, Türk ihracatçıları için pazar daralması anlamına gelebilir. Ayrıca, Suudi Arabistan'ın ekonomik istikrarı, bölgedeki jeopolitik dengeleri etkileyerek Türkiye'nin Orta Doğu politikalarını dolaylı yoldan şekillendirebilir. Türkiye, enerji arz güvenliğini çeşitlendirmek için alternatif kaynaklara yönelmeli ve Körfez ülkeleriyle ticari ilişkilerini güçlendirmeli.
