Suudi Arabistan'ın ABD Başkanı Donald Trump ve çevresine yönelik mali yardımları ve diplomatik jestleri, uluslararası ilişkilerde 'öde-kazan' anlayışının ne kadar sınırlı olabileceğini gözler önüne seriyor. Riyad yönetimi, Trump'ın ilk dönemindeki yakın ilişkileri üzerinden ikinci döneminde de benzer bir etki yaratmayı umuyordu. Ancak son gelişmeler, paranın ve hediyelerin Trump'ın dış politika önceliklerini her zaman satın alamayacağını, hatta bazı durumlarda bu yaklaşımın geri teptiğini gösteriyor. Suudi yetkililer, Washington'un İsrail-Filistin politikaları, enerji fiyatları ve bölgesel güvenlik konularında attığı adımları yakından izlerken, müttefiklik ilişkilerinin sınırlarını yeniden değerlendiriyor.
Yatırımlar ve Beklentiler
Suudi Arabistan, 2016'dan bu yana Trump'ın iş imparatorluğuna ve aile üyelerine milyarlarca dolarlık yatırım yaptı. Otel projeleri, silah anlaşmaları ve lüks gayrimenkul alımları, bu ilişkinin ticari boyutunu oluşturuyor. Ayrıca, Trump'ın damadı Jared Kushner'in özel sermaye fonuna Suudi kaynaklı 2 milyar dolarlık yatırım da dikkat çekiyor. Bu yatırımların karşılığında Riyad, Washington'un İran'a karşı sert tutumunu, Yemen'deki askeri operasyonlarına destek vermesini ve Mısır'daki darbe yönetimine arka çıkmasını bekliyordu.
Ancak Trump yönetiminin son aylarda attığı bazı adımlar, Suudi beklentilerini karşılamadı. Örneğin, ABD'nin İsrail ile normalleşme anlaşmalarını hızlandırmak için Filistin yönetimine yönelik baskıları, Riyad'ı zor durumda bıraktı. Ayrıca, Trump'ın enerji politikaları ve OPEC üzerindeki baskısı, Suudi Arabistan'ın petrol gelirlerini tehdit ediyor. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamalarla OPEC+'ın üretim kararlarını eleştirerek, petrol fiyatlarını düşürmeye çalıştı ve bu durum Suudi ekonomisini olumsuz etkiledi.
Bölgesel Dengeler ve Güven Sarsıntısı
Suudi Arabistan, ABD'nin Ortadoğu'daki geleneksel müttefiki olarak görülse de, son yıllarda Moskova ve Pekin ile de yakınlaşma sinyalleri veriyor. Özellikle Çin'in Suudi Arabistan'ın en büyük petrol alıcısı haline gelmesi ve iki ülke arasındaki savunma anlaşmaları, Washington'da endişe yaratıyor. Ancak Suudi yönetimi, güvenlik garantileri açısından hâlâ ABD'ye bel bağlıyor. Bu bağımlılık, Riyad'ın Washington'a yönelik eleştirilerini sınırlıyor.
Trump'ın Orta Doğu barış planı olarak bilinen 'Yüzyılın Anlaşması', Suudi Arabistan'ı zor durumda bıraktı. Plan, İsrail lehine düzenlemeler içerirken, Filistinlilerin taleplerini büyük ölçüde görmezden geliyor. Suudi Arabistan, bir yandan İsrail ile gizli görüşmelerini sürdürürken, diğer yandan Arap kamuoyunun tepkisini yönetmek zorunda kaldı. Bu durum, Riyad'ın bölgesel nüfuzunu zayıflatıcı bir etki yapabilir.
Uzmanlar, Suudi Arabistan'ın 'parayla sadakat satın alma' stratejisinin artık iflas ettiğini savunuyor. Trump'ın kişisel çıkarları ile ulusal çıkarları iç içe geçen politikaları, müttefiklerin güvenini zedeliyor. Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın dijital ticaret platformu ve yapay zeka girişimleri üzerinden ABD ile bağlarını güçlendirmeye çalışması, yeni bir dönemin işareti olabilir. Ancak bu girişimlerin, siyasi sadakatin yerini tutup tutamayacağı belirsizliğini koruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Suudi ilişkilerindeki bu dönüşüm, Türkiye'nin bölgesel politikalarını doğrudan etkileme potansiyeline sahip. Suudi Arabistan'ın ABD'ye olan güveninin sarsılması, Ankara ile Riyad arasında yeni diyalog kapıları açabilir. Özellikle son dönemde normalleşme adımları atan iki ülke, savunma sanayii ve ekonomik iş birliği alanlarında daha somut ilerlemeler kaydedebilir. Ayrıca, Trump'ın İran'a yönelik baskı politikası, Türkiye'nin enerji güvenliği ve bölgesel istikrar açısından riskler taşıyor. Ankara, bu denklemde dengeli bir politika izleyerek hem ABD hem de Suudi Arabistan ile ilişkilerini sürdürmek zorunda. Bu gelişmeler, Türk dış politikasında hem fırsat hem de risk unsuru olarak değerlendiriliyor.
