Pazartesi sabahı musluğumdan gelen su bir damlaya dönüştüğünde, içimde bir huzursuzluk başladı. Saçlarımı yıkamak için günlerdir bekliyordum ama bu kez durum farklıydı. Mahallemdeki bir su borusu patlamış ve tüm sokağı susuz bırakmıştı. Ancak etrafıma baktığımda, komşularımın bu durumu sıradan bir olay gibi karşıladığını gördüm. Kimse göz devirmiyor, dilini şaklatmıyor ya da su şirketine lanet okumuyordu. Tam tersine, herkes stoacı bir kabulleniş içindeydi. Ben ise bu sessizliğin içinde, suyun bir insan hakkı olduğunu haykırmak istiyordum. Neden bu kadar sakinlerdi? Yoksa su kesintileri o kadar sık yaşanıyor muydu ki herkes kanıksamıştı?
Gelişmenin arka planı: Su krizi ve altyapı sorunları
Olay, İngiltere'nin güneyindeki küçük bir kasabada meydana geldi. Yerel su şirketi Thames Water, bakımsız altyapının yol açtığı bir boru patlamasını ancak iki gün sonra onarabiliyordu. Bu süre zarfında yüzlerce hane susuz kaldı. Şirket, kesintiyi 'planlı bakım' olarak duyurmuş olsa da, aslında acil bir durum söz konusuydu. Yerel haberlerde, benzer kesintilerin yılda ortalama beş kez yaşandığı ve şirketin tazminat ödemekten kaçındığı belirtiliyor. Ancak ilginçtir ki, mahalle sakinleri bu durumu sorgulamıyor, hatta bazıları 'en azından birkaç gün idare ederiz' diyerek durumu hafife alıyordu.
Bu tepkisizlik, aslında daha büyük bir sorunun parçası olabilir: İklim değişikliği ve artan su kıtlığı. İngiltere, son yıllarda yağış rejimindeki değişiklikler nedeniyle su stresi yaşıyor. Eski altyapı ise bu yükü kaldıramıyor. Ancak vatandaşlar, bu yapısal sorun karşısında bireysel çözümler üretmeye odaklanmış durumda: Su bidonları, depolama tankları, hatta yağmur suyu toplama sistemleri. Belki de bu yüzden kimse öfkelenmiyor, çünkü herkes 'kendi başının çaresine bakma' kültürüne teslim olmuş.
Bölgesel ve küresel boyut: Su krizinin sosyolojisi
Bu olay, yalnızca İngiltere'ye özgü değil. Dünya genelinde, suya erişim sorunu giderek büyüyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, 2,2 milyar insan güvenli içme suyundan yoksun. Ancak gelişmiş ülkelerde bile altyapı yatırımları yetersiz kalıyor. ABD'de Flint su krizi, Kanada'da First Nations halklarının yaşadığı su sorunları, bu durumun küresel boyutunu gösteriyor. Yazarın mahallesinde yaşananlar ise, bu krizin bireysel psikolojiye yansımasını ortaya koyuyor: İnsanlar, sistemsel başarısızlıkları kanıksayarak yaşamayı öğreniyor mu?
Uzmanlar, bu durumu 'normalleşmiş kriz' olarak adlandırıyor. Toplumlar, sürekli tekrarlayan kesintiler karşısında tepki vermeyi bırakıyor. Bu da şirketlerin ve hükümetlerin hesap verme sorumluluğunu azaltıyor. Su özelleştirmeleri, kar amacı güden şirketlerin altyapıyı ihmal etmesine yol açıyor. Thames Water'ın son 10 yılda ceza olarak ödediği tazminat miktarı, şirketin yıllık karının yanında devede kulak kalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, su zengini bir ülke olmamakla birlikte, iklim değişikliği kaynaklı kuraklık riskiyle karşı karşıya. Benzer altyapı sorunları ve su yönetimi zafiyetleri, özellikle büyük şehirlerde zaman zaman su kesintilerine yol açıyor. Ancak Türk kamuoyunun bu tür krizlere tepkisi genellikle daha hızlı ve sesli oluyor. Yine de, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ve altyapı yatırımları konusunda uzun vadeli planların hayata geçirilmesi, gelecekte benzer normalleşme riskini azaltabilir. Bu haber, Türkiye'nin su politikalarını gözden geçirmesi ve vatandaşların suya erişim hakkını güvence altına alması için bir uyarı niteliği taşıyor.
