Avustralya İçişleri Bakanı Tony Burke, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Orta Doğu'da mahsur kalan ve Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) ile bağlantılı olduğu şüphesiyle bekletilen son Avustralyalı kadının ülkesine dönmesine izin verileceğini duyurdu. Bu karar, yıllardır Suriye'deki kamplarda alıkonulan düzinelerce kadın ve çocuğun kademeli olarak geri getirilmesi sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı: IŞİD Sonrası Dönemde Vatandaşların Durumu
IŞİD'in 2019'da toprak bütünlüğünü kaybetmesinin ardından, binlerce yabancı savaşçı ve aile üyesi Suriye'nin kuzeydoğusundaki kamplarda mahsur kalmıştı. Avustralya, diğer birçok Batılı ülke gibi, bu kişilerin geri dönüşü konusunda ikilem yaşadı. Bir yandan güvenlik riskleri, diğer yandan insani koşullar ve çocukların durumu tartışmaları beraberinde getirdi. Avustralya hükümeti daha önce 40'tan fazla kadın ve çocuğu ülkeye getirirken, son kalan kadının kimliği henüz açıklanmadı. Bakan Burke, kararın 'titiz bir güvenlik değerlendirmesi' sonrası alındığını belirtti. Kadının dönüşüyle ilgili operasyonel detaylar paylaşılmazken, yetkililer adli sürecin işletileceğini ifade etti.
Bu gelişme, Avustralya'nın IŞİD bağlantılı vatandaşların geri dönüşü konusunda izlediği politikanın son aşamalarından biri olarak görülüyor. Ülke, daha önce de benzer durumdaki kişileri getirmiş ve bazılarını terörle bağlantılı suçlamalarla yargılamıştı. Ancak sivil toplum kuruluşları, özellikle kamplarda kalan çocukların durumuna dikkat çekerek geri dönüşlerin hızlandırılmasını talep ediyor. Suriye'deki kamplar, zorlu yaşam koşulları, yetersiz sağlık hizmetleri ve güvenlik sorunlarıyla biliniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Benzer Durumdaki Diğer Ülkelerin Politikaları
Avustralya'nın bu adımı, diğer Batılı ülkelerin IŞİD bağlantılı vatandaşlarına yönelik politikaları bağlamında da önem taşıyor. Fransa, Almanya ve Belçika gibi ülkeler, belirli koşullar altında kadın ve çocukları geri alırken, ABD ve Birleşik Krallık daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Özellikle kadınların radikal ideolojiyi yayma potansiyeli ve çocukların radikalleşme riski, güvenlik endişelerini besliyor. Öte yandan, insan hakları örgütleri, kamplarda kalan çocukların masum olduğunu ve uluslararası hukuk gereği korunmaları gerektiğini vurguluyor. Birleşmiş Milletler, bu kişilerin ülkelerine iadesinin hem insani hem de güvenlik açısından en uygun çözüm olduğunu belirtiyor.
Bölgesel olarak, Suriye'nin kuzeydoğusundaki kampların kontrolü YPG liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri'nde (SDG) bulunuyor. SDG, yabancı savaşçıların ve ailelerinin kendi ülkelerine iade edilmesi için çağrıda bulunsa da, birçok ülke bu çağrıya yanıt vermekte tereddüt ediyor. Avustralya'nın son kararı, bu sürece olumlu bir örnek teşkil edebilir, ancak her ülkenin kendi ulusal güvenlik değerlendirmesi ve hukuki altyapısı farklılık gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin terörle mücadele politikası ve sınır güvenliği açısından dolaylı etkiler barındırıyor. Türkiye, özellikle Suriye'nin kuzeyinde PKK/YPG ve IŞİD gibi terör örgütleriyle mücadelede aktif bir rol oynuyor. Avustralya gibi Batılı ülkelerin IŞİD bağlantılı kişileri geri alması, bölgedeki terör unsurlarının azalmasına katkı sağlayabilir. Ancak, bu kişilerin yeniden radikalleşme riski ve ülkelerinde oluşturabilecekleri güvenlik tehditleri, Türkiye'nin de dikkate aldığı bir husus. Ayrıca, Türkiye'nin kendi vatandaşları arasında IŞİD bağlantılı olanların durumu farklı bir boyut taşıyor; Ankara, bu kişileri ülkeye kabul ederken sıkı güvenlik önlemleri alıyor. Küresel anlamda, bu tür geri dönüşlerin uluslararası iş birliği ve istihbarat paylaşımı gerektirdiği, Türkiye'nin de bu süreçlerin etkinleştirilmesi için çaba gösterdiği söylenebilir.
