İsrail'de aşırı sağcı yerleşimci hareketler, 'Büyük İsrail' projesi kapsamında Suriye topraklarını da içine alan genişleme planlarını kamuoyu önünde tartışmaya açtı. Middle East Eye'ın haberine göre, bazı radikal gruplar 'Sünni ve Şii'yi kovun' sloganıyla Suriye'nin güney bölgelerinin ilhak edilmesini ve bölgedeki mevcut nüfusun zorla yerinden edilmesini savunuyor. Bu plan, uluslararası hukuka aykırı olmasının yanı sıra bölgede yeni bir çatışma dalgasını tetikleyebilecek potansiyel taşıyor.
Gelişmenin arka planı
İsrail'deki aşırı sağcı yerleşimci hareketler, tarihsel olarak 'Büyük İsrail' (Eretz Yisrael Hashlema) kavramını benimsiyor. Bu kavram, İsrail'in mevcut sınırlarının ötesinde, Nil Nehri'nden Fırat'a kadar uzanan toprakları kapsıyor. Son dönemde, özellikle Suriye'deki iç savaşın yarattığı otorite boşluğu, bu grupların Suriye'nin güneyine yönelik taleplerini yeniden gündeme getirmesine neden oldu. Golan Tepeleri'ni fiilen ilhak eden İsrail, 1967 savaşından bu yana bölgede yerleşim birimleri inşa ediyor. Ancak yeni planlar, mevcut yerleşimlerin ötesine geçerek Şam'a kadar uzanmayı hedefliyor.
Habere konu olan kampanya, özellikle sosyal medyada 'Sünni ve Şii'yi kovun' etiketiyle yayılıyor. Bu söylem, bölgedeki mezhepsel ayrışmayı körükleyerek Sünni ve Şii Müslümanların ortak düşman olarak hedef gösterilmesine dayanıyor. İsrailli yerleşimci liderler, Suriye'nin güneyindeki Deraa ve Kuneytra bölgelerinin 'tarihi İsrail toprağı' olduğunu iddia ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu planın hayata geçirilmesi, sadece Suriye'nin toprak bütünlüğünü değil, aynı zamanda bölgesel istikrarı da tehdit ediyor. Suriye'de Esad rejiminin kontrolü altındaki bölgelerde Rusya ve İran'ın askeri varlığı bulunuyor. İsrail'in bu bölgelere yönelik herhangi bir hamlesi, doğrudan bir çatışmayı tetikleyebilir. Ayrıca, Ürdün ve Lübnan da bu durumdan doğrudan etkilenecek. Ürdün, İsrail-Suriye sınırında tampon bölge olarak kritik öneme sahipken, Lübnan'da Hizbullah'ın İran destekli varlığı, İsrail'in kuzey sınırında yeni bir cephe açılması riskini artırıyor.
Uluslararası toplum, İsrail'in uluslararası hukuku ihlal eden yerleşim politikalarını defalarca kınadı. Ancak ABD'nin son yıllarda İsrail'e verdiği koşulsuz destek, bu tür radikal planların cesaretlenmesine yol açtı. 2020'de Trump yönetiminin Golan Tepeleri'ni İsrail'in bir parçası olarak tanıması, yerleşimci hareketlerin Suriye'ye yönelik taleplerini artırdı. Şimdi ise İsrail'in aşırı sağcı hükümetinin, bu tür planlara yeşil ışık yakması endişe yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye'nin toprak bütünlüğü ve siyasi birliğinin korunmasından yana bir tutum sergiliyor. Bu nedenle, İsrail'in 'Büyük İsrail' projesi kapsamında Suriye topraklarına yönelik ilhak planları, Ankara'nın bölgesel politikalarına doğrudan tehdit oluşturuyor. Türkiye, özellikle PKK/YPG'nin Suriye'nin kuzeyinde oluşturduğu yapıya karşı mücadele ederken güney sınırında İsrail kaynaklı yeni bir istikrarsızlık, Ankara'nın dikkatini dağıtabilir. Ayrıca, İsrail-Lübnan arasında yaşanabilecek bir çatışma, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji çıkarlarını ve Mavi Vatan doktrinini etkileyebilir. Bu gelişmeler, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik girişimlerini ve askeri varlığını yeniden gözden geçirmesini gerektirebilir.
