Sudan'da neredeyse bir yıldır devam eden kanlı iç savaşta kritik bir dönemece giriliyor. Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF), ülkenin doğusunda Hızlı Destek Kuvvetleri'ne (RSF) karşı önemli bir hamle yaparak birçok kasabı geri aldığını duyurdu. Çatışmaların ardından bazı RSF militanlarının Etiyopya sınırına kaçarak sığınma talebinde bulunduğu bildiriliyor. Bu gelişmeler yaşanırken, Darfur bölgesinden gelen çok sayıda kaynak paramiliter güç içinde ciddi görüş ayrılıkları ve hatta çatışmalar yaşandığını öne sürüyor. Bu durum, Nisan 2023'te patlak veren ve on binlerce insanın ölümüne, milyonlarcasının yerinden edilmesine yol açan savaşta yeni bir aşamaya işaret ediyor olabilir.
RSF'de Çatlak Sesleri ve Doğu Cephesindeki Gelişmeler
Sudan ordusu son haftalarda El Cezire eyaleti başta olmak üzere doğuda stratejik noktaları ele geçirmeyi başardı. Ordu sözcüleri, RSF'nin lojistik hatlarının kesildiğini ve moralin bozulduğunu iddia ediyor. Özellikle Etiyopya sınırına yaklaşan bazı RSF unsurlarının teslim olmaya başladığı yönündeki haberler dikkat çekiyor. Ancak bu hamlelerin savaşın genel dengesini kökten değiştirip değiştirmeyeceği henüz belirsiz. Çünkü RSF, başkent Hartum'un büyük bölümü ve Darfur'un önemli kısmı dahil olmak üzere geniş bir coğrafyayı kontrolü altında tutuyor.
Aynı zamanda, RSF içinde etnik ve kabile temelli ayrışmaların derinleştiği rapor ediliyor. Özellikle Arap olmayan unsurlardan oluşan bazı grupların, RSF komutanı Muhammed Hamdan Dagalo'ya (Hemedti) yönelik memnuniyetsizlikleri artıyor. Bu gruplar, savaşın kendi çıkarlarına hizmet etmediğini ve Sudan'ı parçaladığını düşünüyor. Darfur'da zaman zaman çatışmaya dönüşen bu ayrılıklar, RSF'nin merkezi komuta yapısını sorgulatıyor. Uzmanlar eğer bu çatlak büyürse, RSF'nin birleşik hareket etme kabiliyetinin ciddi şekilde zayıflayacağı görüşünde.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Kızıldeniz'in Jeopolitik Önemi
Sudan'daki çatışma yalnızca iç dinamiklerle sınırlı kalmıyor; bölgesel güçlerin doğrudan müdahalesi ve küresel aktörlerin çıkar çatışmaları savaşı beslemeye devam ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) RSF'ye lojistik ve mali destek sağladığı iddiaları, Mısır'ın ise SAF'ı desteklediği biliniyor. Bu rekabet, Kızıldeniz'deki stratejik limanlar ve altın madenleri gibi Sudan'ın zengin kaynaklarıyla ilgili. Öte yandan, ABD ve Batı ülkeleri çatışmanın bir an önce sona ermesi için diplomatik baskı yapsa da, somut bir ilerleme kaydedilebilmiş değil. Sudan'daki insani kriz ise her geçen gün derinleşiyor; milyonlarca insan açlık ve salgın hastalıklarla karşı karşıya.
Doğu cephesindeki son gelişmeler, savaşın seyrini değiştirebilecek potansiyel bir dönüm noktası olarak görülüyor. Ancak RSF'nin uyum sağlama kapasitesi ve dış desteği sayesinde bu hamleleri püskürtme olasılığı da bulunuyor. Sudan'da kapsamlı bir ateşkesin sağlanamaması durumunda, ülkenin Doğu Afrika Boynuzu'ndaki istikrarsızlığı daha da körükleyeceği ve bölgesel güvenlik dinamiklerini olumsuz etkileyeceği öngörülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz stratejisinde önemli bir konuma sahip. Türkiye, SAF ile yakın ilişkiler içinde olup, Hartum'da tarihi Osmanlı yapılarını restore etmiş ve askeri eğitim işbirliği yapmıştır. RSF içindeki çözülme, çatışmanın SAF lehine sonuçlanma olasılığını artırabilir ki bu, Türkiye'nin başta Suakin Adası'ndaki askeri varlığı olmak üzere bölgedeki stratejik çıkarlarına doğrudan etki eder. Ayrıca Sudan'da istikrar, Türkiye'nin Afrika'ya yönelik daha geniş kalkınma ve ticaret hedefleri için hayati önem taşıyor. Türk yatırımları ve insani yardım faaliyetleri bakımından da istikrarlı bir Sudan, Ankara'nın çıkarınadır.
