Sudan'ın batısındaki El-Geneina kenti, ülkeyi kasıp kavuran iç savaşın en ağır bedellerini ödeyen yerleşim yerlerinden biri haline geldi. Kent sakinleri, çatışmaların şiddetlenmesiyle birlikte temel gıda maddeleri ve su fiyatlarındaki astronomik artışla karşı karşıya kalırken, uluslararası yardım kuruluşları da bölgeye ulaşmakta ve yerinden edilen yüzbinlerce ailenin temel ihtiyaçlarını karşılamakta büyük zorluk yaşıyor. El-Geneina, Sudan'daki çok sayıda kriz bölgesinden yalnızca biri, ancak buradaki insani durum, ülkenin karşı karşıya olduğu yıkımın boyutlarını gözler önüne seriyor.
Gelişmenin Arka Planı: Savaşın Gölgesinde Bir Kent
Sudan Ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında Nisan 2023'te başlayan çatışmalar, başkent Hartum'dan hızla ülkenin diğer bölgelerine yayıldı. Batı Sudan'daki Darfur bölgesinin merkezi konumundaki El-Geneina, özellikle şiddetli çatışmalara sahne oldu. Kentin kontrolü sık sık el değiştirirken, siviller çatışmaların ortasında kaldı. BM verilerine göre, çatışmalar nedeniyle 7 milyondan fazla kişi yerinden edildi ve bunların önemli bir kısmı Darfur bölgesinde yoğunlaştı. El-Geneina'da yaşayanlar, hem savaşın doğrudan etkileriyle hem de temel ihtiyaç maddelerine erişimdeki büyük zorluklarla boğuşuyor.
Gıda fiyatları, çatışmaların başlamasından bu yana %300'den fazla arttı. Bir torba un, daha önce 15 dolara alınabilirken şimdi 60 doları buluyor. Su tankerlerinin fiyatı ise üç katına çıktı. Kent sakinleri, kuyulardan su çekmek için saatlerce sıra beklemek zorunda kalıyor; elektrik ve yakıt kesintileri ise su pompalarını çalışamaz hale getiriyor. Yardım kuruluşları, bölgeye gıda, su ve tıbbi malzeme ulaştırmak için büyük çaba harcıyor, ancak güvenlik endişeleri ve lojistik engeller nedeniyle yardımlar yetersiz kalıyor. Dünya Gıda Programı (WFP), bölgede ulaşabildiği ailelere sınırlı yardım sağlayabiliyor; ancak çoğu aile haftalardır hiçbir yardım alamadıklarını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Sudan Krizinin Yayılma Tehlikesi
Sudan'daki çatışmalar, yalnızca ülke sınırları içinde kalmıyor; komşu ülkelere büyük bir mülteci akınına yol açıyor. Çad, Güney Sudan, Mısır ve Etiyopya gibi ülkeler, yüzbinlerce Sudanlı mülteciye ev sahipliği yapıyor. El-Geneina'dan kaçanların bir kısmı Çad sınırına ulaşarak oradaki kamplara sığınıyor. Bu durum, zaten kırılgan olan bölgesel dengeleri daha da zorluyor. Çad, kendi içinde siyasi ve ekonomik sorunlarla uğraşırken, bir anda büyük bir mülteci akınıyla baş etmek durumunda kalıyor.
Uluslararası toplum, Sudan'daki krize müdahale etmekte yetersiz kalıyor. Birleşmiş Milletler, insani yardım çağrılarına rağmen gerekli fonun ancak %30'unu toplayabildi. Ateşkes girişimleri ise defalarca başarısız oldu; taraflar arasındaki güven eksikliği ve siyasi çıkar çatışmaları, barış umutlarını söndürüyor. Analistler, Sudan'daki savaşın uzun süreli bir çatışmaya dönüşme riskinin yüksek olduğunu, bunun da tüm Doğu Afrika bölgesini istikrarsızlaştırabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan'daki kriz, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz'deki stratejik çıkarlarını doğrudan etkilemektedir. Türkiye, Sudan'da tarihsel bağları ve yatırımları olan bir ülke olarak, çatışmanın sona ermesini ve istikrarın sağlanmasını arzulamaktadır. Ancak insani kriz, Türkiye'nin bölgeye yönelik yardım politikalarını zorlamakta; aynı zamanda Kızıldeniz'deki güvenlik risklerini artırmaktadır. Türkiye'nin, krizin bölgesel yayılmasını engellemek ve insani yardım akışını sağlamak için uluslararası çabalara aktif katılımı, kendi çıkarları açısından önem taşımaktadır. Ayrıca, Sudan'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin Afrika'daki ekonomik ve diplomatik nüfuzunu olumsuz etkileyebilir.
