Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Sudan'ın Kuzey Kordofan eyaletindeki El-Ubeyd kentinde yeni bir insan hakları felaketinin yaşandığını duyurarak dünyayı harekete geçmeye çağırdı. Cenevre'de yaptığı açıklamada Türk, “El-Ubeyd'den gelen işaretler açık ve net: Bir başka insan hakları felaketiyle karşı karşıyayız.” ifadelerini kullandı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Sudan'da Nisan 2023'te patlak veren çatışmalar sonucu on binlerce kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 10 milyon kişi yerinden edildi ve 25 milyon kişi insani yardıma muhtaç hale geldi. El-Ubeyd, stratejik konumu nedeniyle çatışmaların yoğunlaştığı ve sivillerin en ağır bedeli ödediği bölgelerden biri olarak öne çıkıyor.
El-Ubeyd'de yaşananlar: Çatışmanın gölgesinde kalan şehir
Sudan, Nisan 2023'ten bu yana düzenli ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında şiddetli bir iç savaşa sahne oluyor. Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti olan El-Ubeyd, bu çatışmanın en kritik noktalarından birini oluşturuyor. Şehir, hem başkent Hartum'a yakınlığı hem de ülkenin batısına açılan kapı olması nedeniyle stratejik öneme sahip. BM raporlarına göre, şehirde gıda, su ve ilaç gibi temel ihtiyaç maddelerinde ciddi kıtlık yaşanıyor. Hastaneler kapasitelerinin çok üzerinde çalışırken, sağlık çalışanları sürekli saldırı tehdidi altında. BM İnsan Hakları Ofisi, sivillerin hedef alındığı, toplu infazların ve cinsel şiddetin yaygın olduğu yönünde raporlar aldığını belirtiyor. Türk'ün açıklamasında özellikle çocuklar ve kadınların durumuna vurgu yapılarak, “Bu felaketin en ağır yükünü en savunmasız gruplar çekiyor.” denildi.
Bölgesel ve küresel boyut: Sudan'daki krizin yansımaları
Sudan'daki çatışma sadece ülke sınırlarını aşan bir insani krize dönüşmüş durumda. Komşu ülkeler Çad, Güney Sudan ve Etiyopya'ya yüz binlerce mülteci akın ederken, bu ülkelerdeki mevcut kırılgan yapılar daha da zorlanıyor. BM Mülteci Ajansı, Sudan'dan kaçanların sayısının 2 milyonu aştığını tahmin ediyor. Ayrıca, çatışma bölgesel istikrarı da tehdit ediyor; özellikle Kızıldeniz'e kıyısı olan Sudan'da yaşanacak bir çöküş, deniz ticaret yolları üzerinde risk oluşturabilir. Uluslararası toplum, Cidde'de yürütülen ateşkes görüşmelerine rağmen kalıcı bir çözüm bulmakta zorlanıyor. Birleşmiş Milletler ve yardım kuruluşları, fon yetersizliği ve güvenlik sorunları nedeniyle ihtiyaç sahiplerine ulaşmakta güçlük çekiyor. Volker Türk'ün çağrısı, krizin boyutunu ve aciliyetini bir kez daha gündeme taşıdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan'daki çatışma, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz bölgesindeki stratejik çıkarlarını doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahiptir. Türkiye, Sudan ile tarihsel bağları ve insani yardım alanındaki aktif rolüyle dikkat çekmektedir; Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) bölgede kalkınma projeleri yürütmektedir. Çatışmanın uzaması, Türkiye'nin bölgedeki ticaret ve yatırım planlarını sekteye uğratabilir. Ayrıca, Sudan'daki istikrarsızlığın Kızıldeniz güvenliğine yansımaları, Türkiye'nin Somali ve Yemen gibi bölgedeki diğer angajmanlarını da etkileyebilir. Ankara'nın, BM çağrılarına destek vererek insani yardım koridorlarının açılması ve ateşkesin sağlanması için diplomatik girişimlerini artırması beklenebilir.
