Sudan ve Çin, Kızıldeniz'deki limanları geliştirmek için bir mutabakat zaptı imzaladı. Anlaşma, Sudan'ın denizcilik sektörünü canlandırma ve stratejik konumdaki limanlarını revitalize etme çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Anlaşma kapsamında, Port Sudan, Suakin ve diğer kıyı tesislerinin modernizasyonu hedefleniyor. Sudan, yıllardır süren ekonomik kriz ve iç çatışmaların ardından uluslararası ticaret rotalarındaki konumunu güçlendirmek istiyor.
Anlaşmanın detayları ve arka planı
Sudan Ulaştırma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, mutabakat zaptı, Çinli bir devlet şirketiyle ortaklık kurarak altyapı yatırımlarını hızlandırmayı amaçlıyor. Çin, Afrika Boynuzu'ndaki varlığını artırırken, Sudan da Kızıldeniz'deki jeopolitik önemini pekiştirmek istiyor. Port Sudan, ülkenin en büyük limanı ve dış ticaretinin yüzde 90'ından fazlasını gerçekleştiriyor. Suakin ise tarihi bir liman kenti olup, derin su limanı potansiyeliyle dikkat çekiyor.
Sudan, 2023'te patlak veren iç savaşın ardından ekonomik olarak zor günler geçiriyor. Limanların modernizasyonu, hem ticaret hacmini artıracak hem de bölgeye yabancı yatırım çekilmesine yardımcı olacak. Çin ise Kuşak ve Yol Projesi kapsamında Afrika'da altyapı yatırımlarını sürdürüyor. Sudan, Çin'in Afrika'daki en büyük ticaret ortaklarından biri olmasa da, Kızıldeniz'deki konumu Pekin için stratejik değer taşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kızıldeniz, dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 12'sinin geçtiği kritik bir su yolu. Sudan'ın limanları, özellikle Suudi Arabistan, Mısır ve Yemen'e komşu olması nedeniyle bölgesel güç dengelerinde önemli bir rol oynuyor. Çin'in burada varlık göstermesi, ABD ve müttefiklerinin bölgedeki etkisini dengeleme çabası olarak yorumlanabilir. Ayrıca, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan da Sudan limanlarında yatırım yapmak istiyor; bu anlaşma, bölgesel rekabeti kızıştırabilir.
Anlaşma, Sudan'ın uluslararası toplumla ilişkilerinde de bir dönüm noktası olabilir. Ülke, iç savaş nedeniyle birçok ülke tarafından izole edilmiş durumda. Çin ile yapılan bu iş birliği, Sudan'ın diplomatik olarak rahatlamasına ve alternatif ortaklıklar kurmasına yardımcı olabilir. Ancak, Batılı ülkeler anlaşmayı endişeyle karşılayabilir; Çin'in Afrika'daki etkisi zaten tartışma konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Sudan ile tarihsel ve kültürel bağlara sahip; özellikle Osmanlı döneminden kalma Suakin Adası'nın restorasyonu konusunda daha önce adımlar atmıştı. Çin-Sudan liman anlaşması, Türkiye'nin Kızıldeniz'deki nüfuz alanını daraltabilir. Türkiye, Somali, Etiyopya ve Libya'da deniz üsleri ve liman projeleriyle bölgede varlık gösteriyor. Sudan'daki bu gelişme, Türkiye'nin Afrika Boynuzu stratejisini yeniden değerlendirmesini gerektirebilir. Ayrıca, Türk şirketlerinin Sudan'daki altyapı projelerinde Çin ile rekabet etmesi zorlaşabilir. Ankara'nın, Hartum ile diplomatik temaslarını artırarak alternatif iş birliği alanları yaratması önem taşıyor.
