İsveç'in başkenti Stockholm, son yıllarda çete şiddetindeki artışla mücadele ederken dikkatini genç nüfusa çevirdi. Polis kayıtlarına göre, çeteler artık 12-14 yaş arası çocukları hedef alıyor ve bu çocukları silah taşıma, uyuşturucu satma gibi suçlarda kullanıyor. Kent yönetimi, sorunun kaynağına inerek aile temelli önleme programlarına ağırlık veriyor. Proje kapsamında, risk altındaki aileler tespit ediliyor ve sosyal hizmet uzmanları ailelere düzenli ziyaretler yaparak çocukların okula devamını, boş zaman aktivitelerini ve aile içi ilişkilerini iyileştirmeye çalışıyor.
Önleme stratejisi nasıl işliyor?
Stockholm Belediyesi'nin başlattığı 'Framtid Stockholm' (Gelecek Stockholm) programı, 2021 yılından bu yana 50'den fazla aileye ulaştı. Program, çocukların çetelere katılımını engellemek için ailelere ekonomik destek, psikolojik danışmanlık ve eğitim yardımı sağlıyor. Belediye yetkilileri, programın başarı oranını yüzde 70 olarak açıklarken, katılımcı ailelerin yüzde 90'ında çocukların suça karışma riskinin azaldığı belirtiliyor. Ayrıca, okul terk oranlarında da belirgin bir düşüş gözlemleniyor.
İsveç'te çete sorunu ve toplumsal boyut
İsveç, 2010'lu yılların ortasından itibaren organize suç örgütlerinin şiddet olaylarında artış yaşıyor. Özellikle Stockholm'ün banliyölerinde yoğunlaşan çeteler, silah ve uyuşturucu ticaretiyle bağlantılı cinayetlerde Avrupa ortalamasının üzerinde bir orana sahip. Ülkede 2022 yılında 60'ın üzerinde çete bağlantılı cinayet işlenirken, bu sayı 2023'te 52'ye geriledi. Hükümet, çetelerle mücadele için polis yetkilerini artırırken, sosyal önleme programlarına da bütçe ayırdı. Stockholm modeli, diğer Avrupa şehirlerinde de örnek alınmaya başlandı. Özellikle Kopenhag ve Oslo, benzer aile temelli programları hayata geçirmek için İsveçli yetkililerle iş birliği yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Stockholm'de uygulanan bu model, Türkiye'de özellikle büyük şehirlerdeki çete ve uyuşturucu sorununa karşı bir örnek teşkil edebilir. Türkiye'de de genç nüfusun çetelere katılımını önlemek için aile temelli sosyal destek programlarının yaygınlaştırılması önem taşıyor. Ayrıca, Türkiye'nin AB üyelik sürecinde sosyal politikalar alanındaki uyum çalışmaları kapsamında bu tür önleme modelleri dikkate alınabilir. Küresel boyutta, çete şiddetinin önlenmesinde erken müdahalenin etkili olduğunu gösteren bu uygulama, Türk kamuoyunda da benzer projelerin tartışılmasına katkı sağlayabilir.
