İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer, savunma bütçesi konusunda kabine içinde patlak veren anlaşmazlık nedeniyle siyasi krizle karşı karşıya. The War Room bülteninde haber editörü Oliver Jones'un analizine göre, 'Savunma, Sir Keir Starmer'ın siyasi düşüşünde ilginç bir rol oynadı.' Starmer'ın liderliği, iktidardaki İşçi Partisi'nin savunma harcamalarını artırma sözü verirken, mali disiplini koruma çabaları arasında sıkışmasıyla sarsılıyor. Özellikle, partinin geleneksel sol kanadı ve bazı muhafazakarlar, NATO'nun GSYİH'nın %2'si hedefini aşma taahhüdünün ekonomik istikrarı tehdit ettiğini savunuyor.
Arka Plan: Bütçe Gerilimi ve Kabine İçi Çatlak
Geçen hafta Maliye Bakanı Rachel Reeves, artan kamu borcu ve enflasyon baskısı nedeniyle savunma bütçesinde kesinti sinyali verdi. Bu, Savunma Bakanı John Healey'in sert tepkisine yol açtı. Healey, özellikle Ukrayna savaşı ve Çin'in askeri yükselişi karşısında İngiltere'nin caydırıcılık kapasitesinin zayıflayacağını vurguladı. Kabine toplantılarında yaşanan gerginlik, medyaya yansıdı ve Starmer'ın otoritesini sorgulatan yorumlara neden oldu.
İşçi Partisi içindeki bölünme, partinin 2024 seçim zaferinden bu yana en ciddi sınavı. Parti, seçim kampanyasında savunma harcamalarını GSYİH'nın %2,5'ine çıkarma sözü vermişti. Ancak Reeves, artan faiz oranları ve düşen büyüme tahminleri nedeniyle bu taahhüdün ertelenebileceğini ima etti. Muhafazakar Parti ise durumu 'ulusal güvenlik ihaneti' olarak nitelendiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: NATO ve Transatlantik İlişkiler
Bu kriz, yalnızca İngiltere iç siyasetini değil, NATO'nun geleceğini de etkileme potansiyeli taşıyor. İngiltere, NATO'nun en büyük ikinci savunma bütçesine sahip ülkesi ve Doğu Avrupa'daki caydırıcılık misyonlarında kilit rol oynuyor. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarını artırmasını bekliyor. İngiltere'nin bu taahhüdünden geri adım atması, özellikle Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı devam ederken, ittifak içinde güven bunalımı yaratabilir. Fransa ve Almanya da benzer bütçe tartışmaları yaşarken, Avrupa'nın savunma özerkliği konusundaki hassasiyet daha da artmış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'de yaşanan bu savunma bütçesi krizi, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, uzun süredir NATO müttefiklerinin savunma harcamalarındaki dengesizliği eleştiriyor ve kendi savunma sanayii yatırımlarını artırıyor. İngiltere'nin harcama taahhüdünü ertelemesi, Türkiye'nin 'yük paylaşımı' konusundaki itirazlarını haklı çıkarabilir. Ayrıca, Türkiye-İngiltere arasındaki savunma işbirliği (Eurofighter Typhoon, ASELSAN ortaklıkları) bütçe kesintilerinden olumsuz etkilenebilir. Bu gelişme, Türkiye'nin kendi savunma kapasitesini artırma stratejisinin ne kadar yerinde olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
