İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer, savunma bakanının bütçe kesintileri nedeniyle istifa etmesinin ardından, “görevde kalma yükümlülüğüm var” diyerek aldığı tartışmalı savunma harcamaları kararlarını savundu. Starmer, dün Savunma Bakanı John Healey’in istifasıyla sarsılan hükümetinde, “sert ve cesur” kararlar aldığını belirtti. Başbakan, ülkenin güvenliğini sağlamak için bütçe kısıtlamalarına rağmen savunma harcamalarını artırma sözü verdi, ancak eleştirmenler bu vaatlerin yetersiz olduğunu savunuyor.
Gelişmenin arka planı
Sir Keir Starmer, dün Savunma Bakanı John Healey’in, hükümetin savunma bütçesinde yaptığı kesintileri protesto ederek istifa etmesinin ardından bugün bir basın toplantısı düzenledi. Starmer, “Görevde kalma yükümlülüğüm var, çünkü ülkeyi güvende tutmak için zor kararlar almalıyız” dedi. Başbakan, savunma harcamalarının GSYH’nin %2,5’ine çıkarılacağını, ancak bu hedefe ulaşmak için önümüzdeki üç yıl boyunca bazı programların erteleneceğini açıkladı.
Healey, istifa mektubunda, “Savunma bütçesindeki kesintiler, ulusal güvenliğimizi riske atıyor. Söz verilen artışlar ise çok geç ve yetersiz” ifadelerini kullandı. Starmer ise Healey’in kararını “kişisel bir seçim” olarak nitelendirirken, hükümetin mali disiplini korumak zorunda olduğunu vurguladı. Başbakan, “Herkes istifa edemeyiz. Biz buradayız çünkü ülkeyi yönetmek ve zor kararlar almak zorundayız” diye ekledi.
Muhalefet partileri, Starmer’i “kriz yönetememekle” suçlarken, İşçi Partisi içinde de huzursuzluk büyüyor. Partinin sol kanadı, savunma harcamalarının sosyal hizmetlere ayrılan bütçeyi daralttığını belirterek Starmer’i eleştiriyor. Ekonomistler ise, İngiltere’nin artan enflasyon ve durgunluk tehdidi altında savunma harcamalarını artırmasının zor olduğunu, ancak NATO taahhütlerinin yerine getirilmesi gerektiğini söylüyor.
Bölgesel veya küresel boyut
İngiltere’deki bu siyasi kriz, ülkenin NATO içindeki rolünü ve savunma politikasını da etkileyebilir. Starmer hükümeti, daha önce NATO’nun savunma harcamaları hedefi olan GSYH’nin %2’sini koruma sözü vermişti, ancak %2,5 hedefi belirsiz bir takvime bağlanmış durumda. ABD ve diğer NATO müttefikleri, İngiltere’nin savunma taahhütlerini yerine getirmesini bekliyor. Özellikle Ukrayna’daki savaş ve artan Rus tehdidi karşısında, İngiltere’nin askeri harcamaları kritik önem taşıyor.
Starmer’in kararları, Avrupa’daki diğer ülkelerde de yankı buldu. Almanya ve Fransa, savunma harcamalarını artırma planlarını sürdürürken, İngiltere’deki bütçe krizini endişeyle izliyor. Uzmanlar, İngiltere’nin savunma kapasitesindeki zayıflamanın, Avrupa güvenlik mimarisinde boşluk yaratabileceğini belirtiyor. Öte yandan, Starmer’in istifa eden bakanının yerine yeni bir isim ataması ve hükümeti toparlaması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere’deki savunma harcamaları tartışmaları, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. İngiltere, NATO’nun en büyük ikinci askeri bütçesine sahip ülkesi olarak, ittifakın caydırıcılığında kritik rol oynuyor. Bütçe kesintileri, NATO’nun Doğu Avrupa’daki varlığını ve ortak tatbikatları aksatabilir, bu da Türkiye’nin güvenlik çıkarlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, İngiltere ile Türkiye arasında savunma sanayii iş birliği projeleri (örneğin Eurofighter Typhoon satışı) gündemdeyken, İngiltere’nin bütçe krizi bu projeleri sekteye uğratabilir. Türkiye’nin kendi savunma harcamalarını artırma çabaları, İngiltere’deki bu istikrarsızlık karşısında daha da önem kazanıyor.
