İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Büyük Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'a devraldığı göreviyle birlikte, savunma bütçesindeki derin bir kara delikten gençlere yönelik sosyal medya yasağı vaadine kadar uzanan bir dizi ciddi sorunu miras bıraktı. Uzmanlara göre, bu sorunlar Burnham'ın görev süresinin ilk günlerinden itibaren belediyenin kaynaklarını ve siyasi iradesini zorlayacak.
Gelişmenin arka planı: Bütçe açığından yasaklara
Starmer hükümeti, geçtiğimiz haftalarda savunma bütçesinde 5 milyar sterlinlik bir açık olduğunu duyurdu. Bu açık, Büyük Manchester gibi büyükşehir belediyelerine ayrılan fonların da kısılmasına yol açabilir. Burnham, daha önce yaptığı açıklamalarda merkezi hükümetin yerel yönetimlere yeterli kaynak sağlamadığını eleştirmişti. Şimdi ise bu eleştirilerin muhatabı haline gelen Starmer, aynı sıkıntıyı Burnham'ın önüne koymuş durumda.
Bir diğer tartışmalı konu ise Starmer'ın seçim kampanyasında vaat ettiği, 16 yaş altı çocuklar için sosyal medya kullanımını yasaklama planı. Burnham, bu yasağın gençlerin sosyal hayatını ve eğitimini olumsuz etkileyebileceği gerekçesiyle karşı çıkarken, uygulamanın lojistik olarak da zor olduğuna dikkat çekiyor. Teknoloji şirketlerinin bu yasakla nasıl uyum sağlayacağı belirsizliğini koruyor.
Ek olarak, Starmer döneminde alınan bir kararla, Manchester'daki bazı ulaşım projelerinin fonlamasının durdurulması da Burnham'ı zor durumda bıraktı. Özellikle Bee Network adlı toplu taşıma entegrasyon projesi, belediyenin öncelikleri arasında yer alıyor ancak merkezi bütçe kesintileri nedeniyle tehlikeye girmiş durumda.
Bölgesel ve küresel boyut: Yerel yönetimlerin merkezle imtihanı
Bu gelişmeler, yalnızca Manchester özelinde değil, Birleşik Krallık genelinde yerel yönetimlerin merkezi hükümetle yaşadığı gerilimin bir yansıması olarak görülüyor. Starmer'ın İşçi Partisi, Mayıs 2025'te yapılacak yerel seçimler öncesinde, büyükşehir belediyelerindeki İşçi Partili başkanlarla uyumlu çalışma sözü vermişti. Ancak savunma harcamalarındaki açık, bu sözün tutulmasını güçleştiriyor.
Küresel ölçekte ise, İngiltere'nin savunma bütçesindeki bu açık, NATO üyesi ülkelerin GSYH'nin yüzde 2'sini savunmaya ayırma taahhüdünü yeniden tartışmaya açtı. ABD, Almanya ve Fransa gibi ülkeler, İngiltere'nin bu taahhüdü yerine getirememesinin ittifakın güvenilirliğine zarar verebileceğini düşünüyor. Ayrıca, gençlere yönelik sosyal medya yasağı, benzer düzenlemeleri değerlendiren diğer Avrupa ülkeleri için de bir model oluşturabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Her ne kadar doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da, İngiltere'deki bu iç siyasi ve mali sıkışıklık, Türkiye'nin NATO müttefiki olarak ilişkilerini etkileyebilir. İngiltere'nin savunma bütçesindeki açık, NATO'nun ortak savunma harcamaları hedeflerine ulaşmasını zorlaştırabilir ve bu durum, ittifak içinde Türkiye'nin de dahil olduğu savunma işbirliklerini etkileyebilir. Özellikle doğu kanadının güvenliği konusunda İngiltere'nin taahhütlerini yerine getirmemesi, Türkiye'nin NATO'daki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, sosyal medya yasakları konusundaki tartışmalar, Türkiye'deki benzer düzenlemeler için uluslararası bir emsal teşkil edebilir.
