Sri Lanka'da ana muhalefet partisi, hükümetin yargı reformlarına karşı Perşembe günü başkent Kolombo'da kitlesel bir protesto düzenledi. Muhalefet lideri Sajith Premadasa, parlamento binası önünde toplanan binlerce destekçiye seslenerek, reformların yargı bağımsızlığını zayıflatacağını ve yargıçların emeklilik yaşının yükseltilmesinin yargıyı siyasallaştıracağını söyledi. Hükümet ise reformların yargı sistemindeki aşırı iş yükünü ve gecikmeleri azaltmak için gerekli olduğunu savunuyor.
Reformların Arka Planı ve Muhalefetin Tepkisi
Sri Lanka hükümeti tarafından hazırlanan yargı reformu paketi, yargıçların emeklilik yaşının 65'ten 67'ye çıkarılmasını, yargıç atamalarında cumhurbaşkanına daha fazla yetki verilmesini ve yargı konseyinin yapısının değiştirilmesini içeriyor. Hükümet, bu değişikliklerin yargıdaki personel sıkıntısını hafifleteceğini ve uzun süren davaların hızlanmasını sağlayacağını belirtiyor. Adalet Bakanı Wijeyadasa Rajapakshe, reformların "yargı sistemini modernleştirmek ve halkın adalete erişimini kolaylaştırmak" için elzem olduğunu ifade etti.
Ancak muhalefet, reformların yargı bağımsızlığına yönelik ciddi bir tehdit oluşturduğunu savunuyor. Muhalefet lideri Sajith Premadasa, protestoda yaptığı konuşmada, "Bu reformlar, iktidarın yargı üzerindeki kontrolünü artırmaya yönelik bir girişimdir. Yargıçların emeklilik yaşının uzatılması, hükümete yakın yargıçların daha uzun süre görevde kalmasını sağlayacak ve yargı bağımsızlığı zarar görecektir" dedi. Premadasa, hükümeti "demokrasiyi ve hukukun üstünlüğünü zayıflatmakla" suçladı.
Protestoya katılan binlerce kişi, "Yargı bağımsızlığı elimizden alınıyor", "Adalet istiyoruz" yazılı pankartlar taşıdı. Göstericiler arasında avukatlar, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve öğrenciler de yer aldı. Polis, gösterinin barışçıl geçtiğini ve herhangi bir gözaltı olmadığını açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sri Lanka, 2022'de yaşadığı ekonomik kriz ve ardından gelen siyasi istikrarsızlıkla boğuşuyor. Ülke, döviz rezervlerinin tükenmesi, yüksek enflasyon ve borç temerrüdü ile karşı karşıya kaldı. Hükümet, Uluslararası Para Fonu (IMF) ile 2,9 milyar dolarlık bir kurtarma paketi üzerinde anlaşmaya vardı ve ekonomik reformları hayata geçirmeye çalışıyor. Ancak bu reformlar, halk üzerinde ağır bir yük oluşturdu ve sosyal huzursuzluğu artırdı.
Yargı reformları, hükümetin ekonomik krizle mücadele kapsamında attığı adımlardan biri olarak görülüyor. Hükümet, yargı sistemindeki verimsizliğin yabancı yatırımcıların güvenini sarstığını ve ekonomik toparlanmayı geciktirdiğini savunuyor. Ancak muhalefet, reformların asıl amacının yargıyı siyasallaştırmak ve muhalefeti susturmak olduğunu öne sürüyor.
Uluslararası gözlemciler, Sri Lanka'daki yargı reformu tartışmalarını yakından izliyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, Sri Lanka'yı yargı bağımsızlığı ve hukukun üstünlüğü konusunda endişelerini dile getirmeye çağırdı. Uluslararası Af Örgütü, reformların "yargı bağımsızlığına yönelik bir saldırı" olduğunu belirterek Sri Lanka hükümetine reformları gözden geçirme çağrısı yaptı.
Öte yandan, Sri Lanka'nın stratejik konumu, Hint Okyanusu'ndaki dengeler açısından önem taşıyor. Çin ve Hindistan, Sri Lanka'da nüfuz mücadelesi veriyor. Çin, ülkenin altyapı projelerine büyük yatırımlar yaparken, Hindistan da ekonomik ve güvenlik işbirliğini artırıyor. Yargı reformları gibi iç siyasi gelişmeler, bu rekabette dolaylı da olsa etkili olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sri Lanka'daki yargı reformu protestoları, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, Güney Asya'daki siyasi istikrarsızlık ve ekonomik kriz, bölgesel dengeleri etkileyebilir. Türkiye, Hint Okyanusu'nda artan Çin-Hindistan rekabetinde tarafsız bir denge politikası izlemeye çalışıyor. Sri Lanka'nın istikrarı, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve ticari çıkarları açısından önemli. Ayrıca, yargı bağımsızlığı ve demokrasi tartışmaları, Türkiye'nin kendi reform süreçlerine ilişkin uluslararası algıyı da dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, Sri Lanka'ya yönelik insani ve kalkınma yardımlarını sürdürerek bölgede yapıcı bir aktör olma rolünü pekiştirebilir.
