Somalya'da akut yetersiz beslenmeyle mücadele için ayrılan uluslararası fon, bu yıl yüzde 80'den fazla azaldı. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), ülkenin güneybatısındaki yerinden edilme kamplarında yapılan taramalarda her dört çocuktan birinin ağır yetersiz beslenme teşhisi konduğunu bildirdi. Salı günü yayımlanan raporda, insani yardım bütçelerindeki kesintilerin, kuraklık ve çatışmalar nedeniyle zaten kırılgan olan bölgede gıda krizini derinleştirdiği vurgulandı.
Krizin Arka Planı
Somali, yıllardır süren iç çatışmalar, iklim değişikliğine bağlı kuraklıklar ve artan gıda fiyatları nedeniyle ciddi bir insani krizle karşı karşıya. Ülkenin güneybatısındaki Bay ve Bakool bölgeleri, özellikle Al-Shabaab militanlarının kontrolü altındaki kırsal alanlardan kaçan binlerce insanın sığındığı yerlerden. Yerinden edilme kampları, sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olduğu ve hijyen koşullarının yetersiz olduğu alanlar olarak öne çıkıyor.
MSF'nin verilerine göre, 2024 yılında akut yetersiz beslenme tedavisi için gereken fonun yalnızca yüzde 20'si karşılanabildi. Bu durum, sağlık ekiplerinin binlerce çocuğa ulaşmasını engelliyor. Örgüt, özellikle 6-59 ay arası çocuklarda yaşamı tehdit eden ağır akut yetersiz beslenme vakalarının arttığına dikkat çekiyor. Kamplarda yapılan taramalarda, beş yaş altı çocukların yüzde 25'inin ağır yetersiz beslenme kriterlerini karşıladığı belirlendi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Somali'deki bu insani kriz, yalnızca ülke sınırlarıyla sınırlı kalmıyor; Doğu Afrika genelinde benzer bir tablo yaşanıyor. Etiyopya, Kenya ve Güney Sudan gibi komşu ülkelerde de kuraklık ve çatışmalar nedeniyle milyonlarca insan gıda güvensizliğiyle mücadele ediyor. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP), bölgede 2025 yılında 100 milyondan fazla insanın yetersiz beslenme riskiyle karşı karşıya olduğunu tahmin ediyor.
Uluslararası toplumun ilgisinin Ukrayna, Gazze ve diğer krizlere kayması, Afrika Boynuzu'ndaki insani yardım bütçelerinin daralmasına yol açtı. MSF gibi sivil toplum kuruluşları, bu durumun 'unutulmuş krizler' olarak adlandırdıkları bölgelerde ölümcül sonuçlar doğurduğunu vurguluyor. Örgüt, acil uluslararası müdahale çağrısında bulunuyor ve fon sağlayıcılarına, insani yardımın sürekliliği için taahhütlerini artırma çağrısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Somali'de son yıllarda önemli bir insani ve kalkınma yardımı aktörü olarak öne çıkıyor. Ankara, Mogadişu'da büyükelçilik açmış, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) ve diğer kurumlar aracılığıyla sağlık, eğitim ve altyapı projelerine destek veriyor. Bu nedenle, Somali'deki yetersiz beslenme krizinin derinleşmesi, Türkiye'nin bölgedeki insani yardım çabalarını daha da kritik hale getiriyor. Uluslararası fonların azalması, Türkiye'nin insani diplomasi anlayışı çerçevesinde daha fazla sorumluluk üstlenmesini gerektirebilir. Ayrıca, Doğu Afrika'daki istikrarsızlık, güvenlik ve göç hareketleri üzerinden Türkiye'yi dolaylı olarak etkileyebilecek bir potansiyele sahiptir.
