Massachusetts merkezli bir federal yargıç, Somali vatandaşlarının Geçici Koruma Statüsü (TPS) kapsamındaki haklarını etkileyen davada verdiği yürütmeyi durdurma kararını kaldırdı. Bu gelişme, Trump yönetiminin bu kişileri sınır dışı etme sürecini başlatmasının önünü açtı. ABD Bölge Yargıcı Allison Burroughs'un kararı, geçtiğimiz Cuma günü açıklandı ve davacıların avukatları tarafından yapılan itirazların reddedilmesi anlamına geliyor.
Kararın Arka Planı ve Hukuki Süreç
TPS, ülkelerinde savaş, doğal afet veya olağanüstü durumlar nedeniyle güvenli bir şekilde yaşayamayan bireylere ABD'de geçici olarak kalma ve çalışma izni veren bir göçmenlik statüsüdür. Somali, uzun süredir devam eden iç savaş ve terör örgütü Eş-Şebab'ın saldırıları nedeniyle bu statüden yararlanan ülkeler arasında yer alıyor. Trump yönetimi, 2018 yılında Somali dahil birçok ülkenin TPS statüsünü sona erdirmeye karar vermiş, ancak bu karar federal mahkemelerde defalarca dava konusu olmuştu.
Yargıç Burroughs, daha önce TPS sahiplerinin sınır dışı edilmesini engelleyen geçici bir yürütme kararı çıkarmıştı. Ancak Cuma günü yaptığı açıklamada, davanın esasına ilişkin nihai kararın verilmesine kadar geçen sürede bu yürütmenin kaldırılmasının uygun olduğunu belirtti. Karar, davacıların TPS statülerinin iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğu yönündeki iddialarının henüz sonuçlanmadığını, ancak sınır dışı işlemlerinin devam edebileceğini gösteriyor.
ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) yetkilileri, kararın ardından sınır dışı işlemlerinin yeniden başlayacağını duyurdu. Somali kökenli sivil toplum kuruluşları ve insan hakları örgütleri ise karara tepki göstererek, sınır dışı edilenlerin ülkelerinde güvenlik riskiyle karşı karşıya kalacağını vurguladı. Özellikle Eş-Şebab'ın kontrolündeki bölgelerde yaşayanlar için durumun daha da tehlikeli olduğu belirtiliyor.
Sınır Dışı Kararlarının Küresel ve Bölgesel Etkileri
Bu karar, ABD'nin göç politikalarında Trump döneminde yaşanan sertleşmenin bir devamı olarak değerlendiriliyor. Trump yönetimi, göçmenlik sistemini sıkılaştırma ve yasadışı göçü azaltma hedefiyle birçok ülkenin TPS statüsünü iptal etmişti. Bu uygulama, özellikle Afrika ve Orta Doğu ülkelerinden gelen göçmenleri etkiliyor.
Somalili TPS sahiplerinin çoğu, 1991'deki iç savaştan bu yana ABD'de yaşayan ve topluma entegre olmuş kişilerden oluşuyor. Uzmanlar, bu kişilerin sınır dışı edilmesinin hem ABD'deki Somali toplumunu hem de Somali'nin zaten kırılgan olan ekonomik ve sosyal yapısını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Öte yandan, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası aktörler, ABD'nin bu kararını endişeyle karşıladı ve uluslararası hukuk açısından geri göndermeme ilkesine vurgu yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de, küresel göç politikalarındaki bu tür değişimlerin bölgesel yansımaları olabilir. Türkiye, halihazırda Suriye, Afganistan gibi ülkelerden gelen milyonlarca mülteciye ev sahipliği yapıyor ve göç yönetimi konusunda uluslararası işbirliğine önem veriyor. ABD'nin TPS kararlarını iptal etmesi, göçmenlerin başka ülkelere yönelmesine neden olabilir; bu da Türkiye gibi göç güzergahında yer alan ülkeleri dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, uluslararası toplumun göçmenlere yönelik tutumu, Türkiye'nin de içinde bulunduğu mülteci krizine çözüm arayışlarında önemli bir belirleyicidir.
