Somaliland Devlet Başkanı Abdirahman Mohamed Abdullahi, İran Savaşı'nın tetiklediği jeopolitik ve küresel ekonomik çalkantıdan faydalanarak bu hafta Washington'u ziyaret etti. Ziyaretin amacı, ABD'nin Somaliland'ı resmen tanımasını sağlamak ve iki ülke arasındaki ekonomik bağları derinleştirmek. Kızıldeniz'deki kriz, Somaliland'a stratejik önemini artırma fırsatı sunuyor.
Bağımsızlık ilanından bugüne Somaliland
Somaliland, 1991'de Somali'den tek taraflı bağımsızlığını ilan etti ancak o günden bu yana uluslararası alanda tanınmadı. Buna rağmen kendi para birimi, pasaportu, ordusu ve seçim sistemiyle fiili bir devlet olarak varlığını sürdürüyor. Bölge, Afrika Boynuzu'nun kilit noktasında, Aden Körfezi'ne açılan stratejik konumuyla dikkat çekiyor.
İran Savaşı'nın patlak vermesiyle Kızıldeniz ve Bab-el-Mendeb Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırılar arttı. Bu durum, küresel deniz ticaretini ve enerji nakliyatını olumsuz etkiledi. ABD ve müttefikleri, bölgede güvenliği sağlamak için daha fazla askeri varlık bulundurmak zorunda kaldı. Somaliland, bu güvenlik mimarisinde kilit bir aktör olarak öne çıkıyor.
Washington ziyaretinin detayları
Başkan Abdullahi, Washington'da üst düzey yetkililerle bir araya geldi. Görüşmelerde Somaliland'ın stratejik konumu, terörle mücadeledeki rolü ve ekonomik potansiyeli ele alındı. Abdullahi, ABD yönetimine Somaliland'ın istikrarlı bir demokrasi olduğunu ve bölgesel güvenliğe katkı sağlayabileceğini vurguladı.
Somaliland, ayrıca Berbera Limanı'nın modernizasyonu ve serbest ticaret bölgesi projeleriyle yatırımcı çekmeyi hedefliyor. Bölgede zengin petrol ve doğalgaz rezervleri olduğu tahmin ediliyor. Bu kaynakların çıkarılması ve ihracatı için uluslararası tanınma ve güvenlik garantileri kritik önem taşıyor.
Ziyaret sırasında Abdullahi, ABD'li iş insanları ve düşünce kuruluşlarıyla da temaslarda bulundu. Somaliland'ın Kızıldeniz'deki istikrar için oynayabileceği rolü anlattı. Ayrıca, ABD'nin bölgedeki askeri üsleri için Somaliland topraklarının kullanımına açık olduğu mesajını verdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Somaliland'ın tanınma çabaları, Afrika Boynuzu'ndaki güç dengelerini yakından ilgilendiriyor. Somali hükümeti, Somaliland'ı topraklarının bir parçası olarak görüyor ve tanınma girişimlerine karşı çıkıyor. Somali, bu konuda Türkiye, Katar ve bazı Afrika ülkelerinden destek alıyor.
Öte yandan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Etiyopya, Somaliland ile yakın ilişkiler geliştiriyor. BAE, Berbera Limanı'nda askeri üs kurmuş durumda. Etiyopya ise denize erişim için Somaliland ile anlaşmalar yapıyor. Bu durum, bölgesel rekabeti artırıyor.
ABD'nin Somaliland'ı tanıması, uluslararası alanda bir emsal teşkil edebilir ve diğer ülkelerin de benzer adımlar atmasının önünü açabilir. Ancak ABD yönetimi, Somali'nin toprak bütünlüğüne saygı duyduğunu belirterek temkinli bir tutum sergiliyor. Yine de Kızıldeniz krizi, Washington'un stratejik hesaplarını değiştirebilir.
Çin ve Rusya da bölgede etkinliklerini artırıyor. Çin, Berbera Limanı'nda ticari yatırımlar yaparken, Rusya'nın da askeri üs arayışında olduğu biliniyor. Somaliland, bu büyük güçler arasında denge politikası izleyerek tanınma şansını artırmaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Somali'nin toprak bütünlüğünü destekleyen ve Somaliland'ın bağımsızlığını tanımayan tutumunu sürdürüyor. Ankara, Mogadişu ile yakın ilişkilere sahip ve Somali'de askeri üs, hastane ve altyapı projeleri yürütüyor. Somaliland'ın ABD tarafından tanınması, Türkiye'nin Somali politikasını zayıflatabilir ve bölgedeki etkisini azaltabilir. Ayrıca, Kızıldeniz'deki istikrarsızlık Türkiye'nin deniz ticaret yollarını ve enerji güvenliğini tehdit ediyor. Ankara, bölgesel dengeleri gözeterek Somaliland ile ilişkilerini sınırlı tutuyor ancak ekonomik çıkarları doğrultusunda pragmatik adımlar atabilir.
