Slovenya, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve beraberindeki heyete yönelik ülkeye giriş yasağını resmen kaldırdı. Karar, ülkede Nisan ayında göreve başlayan yeni koalisyon hükümetinin, önceki yönetimin Gazze'ye yönelik aldığı bir dizi kısıtlayıcı tedbiri geri çekme sürecinin bir parçası olarak duyuruldu. Daha önceki sol eğilimli hükümet, Netanyahu'nun savaş suçlarıyla itham edilmesi ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) tutuklama kararı çerçevesinde İsrailli lidere Slovenya topraklarına giriş izni vermemişti. Yeni hükümet ise bu kararı ‘diplomatik ilişkilerin normalleşmesi’ gerekçesiyle iptal etti.
Gelişmenin Arka Planı
Slovenya'da 2022 yılında iktidara gelen eski Başbakan Robert Golob liderliğindeki hükümet, İsrail'in Gazze operasyonlarına sert tepki göstermiş ve Filistin devletini tanıyan ilk Avrupa Birliği ülkelerinden biri olmuştu. Geçtiğimiz yıl UCM'nin Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama kararının ardından Slovenya, İsrail Başbakanı'nın ülkeye girişini yasaklayan bir kararname yayımlamıştı. Ancak Nisan 2025'teki genel seçimlerin ardından kurulan merkez sağ koalisyon hükümeti, dış politikada daha pragmatik bir çizgi benimsedi. Yeni Dışişleri Bakanı, giriş yasağının kaldırılmasının ‘uluslararası hukuka ve ikili anlaşmalara uygun’ olduğunu belirtti. Karar, özellikle AB içinde İsrail'e yönelik tutumlarda yaşanan çeşitliliği de gözler önüne seriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Slovenya'nın bu adımı, Avrupa Birliği ülkeleri arasında İsrail-Filistin çatışmasına yönelik tutum farklılıklarını yeniden gündeme taşıdı. AB içinde Macaristan, Çekya ve Avusturya gibi ülkeler İsrail'e daha yakın dururken, İrlanda, Belçika ve İspanya Filistin yanlısı politikalar izliyor. Slovenya'nın taraf değiştirmesi, özellikle Gazze'deki insani kriz devam ederken AB'nin ortak dış politika oluşturma kapasitesini sorgulatıyor. Öte yandan, Netanyahu yönetimi bu kararı memnuniyetle karşılarken, Filistin yönetimi ve insan hakları örgütleri kararı eleştirdi. UCM yetkilileri ise, Slovenya'nın uluslararası yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini incelemeye aldı. Bölgesel olarak, bu gelişme Batı Balkanlar'da İsrail ile ilişkileri güçlendirme arayışında olan diğer ülkeler için de emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Slovenya'nın bu kararı, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği destek ve İsrail ile inişli çıkışlı ilişkileri bağlamında dikkatle izlenmelidir. Türkiye, Gazze'deki insani kriz nedeniyle İsrail'e yönelik sert eleştirilerini sürdürürken, Slovenya gibi bir AB ülkesinin Netanyahu'ya uyguladığı yasağı kaldırması, uluslararası kamuoyunda İsrail'e yönelik baskının azaldığı şeklinde yorumlanabilir. Bu durum, Türkiye'nin BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde yürüttüğü Filistin yanlısı diplomasiyi zorlaştırabilir. Öte yandan, Türkiye'nin kendi İsrail politikasını gözden geçirmesi için doğrudan bir neden bulunmamakla birlikte, AB içindeki bu tür ayrışmalar Ankara'nın Brüksel ile ilişkilerinde kullanabileceği bir argüman olabilir. Kısacası, Slovenya'nın adımı bölgesel dengeleri doğrudan etkilemese de, Türkiye'nin Filistin konusundaki uluslararası pozisyonunu dolaylı olarak etkileyebilecek bir sinyal niteliği taşımaktadır.
