Sırbistan'ın Kraljevo kentinde toplanan binlerce protestocu, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic'in istifa edeceğine dair verdiği sözü inandırıcı bulmadı. Kasım ayında Novi Sad'da bir tren istasyonunun betonarme çatısının çökmesi sonucu 15 kişinin ölümüyle sonuçlanan trajedinin ardından başlayan protestolar, Vucic'in istifa taahhüdüne rağmen dinmiş değil. Göstericiler, Vucic'in siyasi sistemde köklü bir değişim olmadan sadece istifasının bir anlam ifade etmeyeceğini belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Novi Sad'daki kazada 15 kişinin yaşamını yitirmesi, Sırbistan'da derin bir öfke dalgası yarattı. Kazanın ardından yapılan soruşturmalarda ihmaller zinciri ortaya çıkarken, hükümetin sorumluluktan kaçtığı iddiaları gündeme geldi. Vucic, uzun süre protestoları görmezden geldikten sonra geçtiğimiz hafta istifa edeceğini açıkladı. Ancak muhalefet ve protestocular, bu hamlenin samimiyetini sorguluyor. Özellikle Vucic'in partisi SNS'nin (Sırp İlerleme Partisi) mecliste çoğunluğu elinde tutması ve yargı ile medyadaki nüfuzu, 'istifa sonrası' değişim beklentilerini gölgeliyor.
Kraljevo'daki mitingde konuşan aktivistler, 'Vucic giderse belki rahatlarız ama sistem aynı kalırsa bir sonraki Vucic çıkar' diyerek kurumsal reform taleplerini yineledi. Protestoların odağında artık yalnızca Vucic değil, yolsuzlukla mücadele, bağımsız yargı ve medya özgürlüğü gibi daha geniş talepler var.
Bölgesel ve küresel boyut
Batı Balkanlar'da otoriter eğilimleriyle bilinen Aleksandar Vucic, son yıllarda hem Avrupa Birliği hem de Çin ve Rusya ile dengeli bir dış politika izlemişti. AB üyeliği hedefini koruyan ancak Rusya'ya yaptırımlara katılmamış bir ülke olarak Sırbistan'daki bu istikrarsızlık, bölgesel dengeleri de etkileyebilir. Kosova ile normalleşme süreci, Bosna Hersek'teki Sırp varlığı ve AB entegrasyonu, hükümetin iç kriziyle sekteye uğrayabilir. Öte yandan Vucic'in istifa olasılığı, bölgedeki diğer liderler açısından da bir referans noktası oluşturabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sırbistan, Türkiye'nin Balkanlar'daki önemli ticaret ve yatırım ortaklarından biridir. Vucic yönetimiyle Ankara arasında savunma sanayiinden enerjiye kadar birçok alanda işbirliği gelişmişti. Sırbistan'daki siyasi belirsizlik, bu işbirliğini kısa vadede etkilemeyebilir; ancak uzun vadede istikrarın bozulması, iki ülke arasındaki ticaret hacmini ve bölgesel projeleri (örneğin Edirne-Kapıkule demir yolu bağlantısı) olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Kosova ve Bosna gibi bölgesel krizlerde Sırbistan'ın pozisyonu Ankara için kritik olduğundan, Ankara'nın gelişmeleri yakından izlemesi ve her iki tarafı da kapsayacak bir diyalog kanalını açık tutması beklenir.
