Sırbistan, ülkeyi etkisi altına alan ve hızla yayılan orman yangınlarını kontrol altına alabilmek amacıyla Avrupa Birliği (AB) ve Rusya'dan resmi yardım talebinde bulundu. Sırp makamlarının dün gece yaptığı açıklamaya göre, özellikle ülkenin güney bölgelerindeki yangınlar, şiddetli rüzgar ve kuraklık nedeniyle sivil yerleşim alanlarını tehdit eder hale geldi. Bu kapsamda Sırbistan İçişleri Bakanlığı, AFAD benzeri sivil savunma birimleri aracılığıyla AB Sivil Koruma Mekanizması'na ve Rusya Acil Durumlar Bakanlığı'na (EMERCOM) hava ve kara araçları desteği talebi iletti. İlk belirlemelere göre, yangınlarda şu ana kadar can kaybı yaşanmazken, çok sayıda köy boşaltıldı ve geniş tarım arazileri ile ormanlık alanlar kül oldu.
Gelişmenin Arka Planı
Balkan bölgesi, son yıllarda iklim değişikliğine bağlı olarak artan sıcak hava dalgaları ve uzun süreli kuraklık dönemleriyle mücadele ediyor. Sırbistan'da bu yaz, meteoroloji kayıtlarının başladığı 1887'den bu yana en sıcak üçüncü temmuz ayı olarak kayıtlara geçti. Termometreler, başkent Belgrad ve çevresinde 42 santigrat dereceyi aşarken, orman yangını riski de en üst seviyeye çıktı. Yaklaşık 2.000 hektardan fazla ormanlık alanın yandığı tahmin ediliyor. Sırp yetkililer, normal şartlarda kendi olanaklarıyla 48 saat içinde kontrol altına alabildikleri yangın türlerinin, bu kez topografyanın engebeli olması ve rüzgarın yön değiştirmesi nedeniyle yerleşim birimlerine sıçradığını belirtiyor. Bu durum, ülkenin mevcut yangın söndürme kapasitesinin yetersiz kaldığını gösteriyor. Özellikle İtalya'dan gelen yangın söndürme uçaklarının destek için yönlendirilmesi, AB'nin dayanışma mekanizmasının önemini bir kez daha ortaya koydu. Rusya'nın ise büyük uçaklar ve helikopter filosuyla en kısa sürede yardım göndereceği açıklandı. Sırbistan Başbakanı, yaptığı ulusal televizyonda yayınlanan konuşmasında, "Mevcut tüm imkanları kullanıyoruz, ancak bu yangınların boyutu ulusal kapasitelerimizin üzerinde. Uluslararası toplumun yardımı hayati önem taşıyor" dedi.
Srebrenica katliamının yıl dönümüyle çakışan bu kriz, Sırbistan'ı siyasi açıdan da zorluyor. Sırp hükümeti, hem AB üyelik sürecini hızlandırmak hem de geleneksel Rus müttefikliğini sürdürmek arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Bu yangınlar, ülkenin dış politika tercihlerini de test ediyor.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Yangınlar yalnızca Sırbistan'ın değil, tüm Balkanlar'ın ortak sorunu haline geldi. Yunanistan, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk da benzer yangınlarla mücadele ediyor. Bölge ülkeleri, yangın söndürme uçaklarının sayısının yetersiz olduğu konusunda defalarca uyarıda bulunmuştu. Avrupa Birliği, bu yaz döneminde Türkiye, İspanya ve Portekiz'deki yangınlara da destek göndererek, AB Sivil Koruma Mekanizması'nın etkinliğini göstermeye çalışıyor. Ancak uzmanlar, iklim krizinin etkisiyle yangın sezonlarının uzadığını ve şiddetlendiğini, üye ülkelerin ulusal kapasitelerinin bu yeni gerçekle başa çıkmakta zorlandığına dikkat çekiyor. Sırbistan'ın Rusya'dan yardım istemesi ise, Batılı ülkelerin Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya'ya yönelik yaptırımları ve izolasyon çabaları göz önüne alındığında, Brüksel'de rahatsızlık yaratmış durumda. AB yetkilileri, insani yardımların siyasi krizlere kurban edilmemesi gerektiğini savunurken, Sırbistan'ın ikili anlaşmalar çerçevesinde Rusya'dan destek almasının meşru olduğunu da kabul ediyor. Bu durum, bölgedeki jeopolitik denklemleri yeniden şekillendirebilir. Küresel ölçekte ise, yangınların yaydığı karbon emisyonlarının iklim değişikliğini hızlandırdığı, ormansızlaşmanın ekosistemleri geri dönüşümsüz olarak etkilediği bilim insanlarınca sürekli vurgulanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sırbistan'daki yangınların Türkiye'yi doğrudan etkileyecek bir boyutu bulunmamakla birlikte, bölgesel istikrar açısından önem taşıyor. Türkiye, Balkanlar'da ekonomik ve siyasi nüfuzunu artıran ülkelerden biri. Sırbistan'ın AB üyelik sürecine verdiği destek, Türkiye'nin bölgedeki politikalarıyla örtüşüyor. Yangınların yayılması halinde, Sırbistan'daki siyasi istikrarsızlık, bölgedeki güvenlik dengesini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin güçlü orman yangınlarıyla mücadele kapasitesi ve deneyimi, Sırbistan ve diğer Balkan ülkeleriyle iş birliği yapma potansiyeli taşıyor. Bu tür doğal afetler, Türkiye'nin bölge ülkeleriyle diyaloğunu güçlendirmek için bir fırsat penceresi sunabilir. Türkiye'nin kendi yangınlarla mücadelesi sürerken, komşu ülkelerle dayanışma içinde olması, bölgesel bir güç olarak konumunu pekiştirebilir.
