Sırbistan'da Aleksandar Vučić yönetimine karşı kitlesel protestolar, devlet başkanının haftalar içinde istifa edeceğini duyurmasına rağmen dinmedi. Pazar günü ülkenin güneyindeki Kraljevo kentinde binlerce protestocu toplanarak, hükümetin istifası ve erken seçim talebini yineledi. Vučić, cumartesi günü yaptığı açıklamada, erken cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin önünü açmak için haftalar içinde görevi bırakacağını belirtmişti. Ancak protestocular, bu hamlenin yeterli olmadığını ve sistemik değişiklik talep ettiklerini vurguladı.
Protestoların Arka Planı ve Talepler
Kasım ayında Novi Sad tren istasyonunda 15 kişinin ölümüne yol açan beton saçak çökmesi, ülkede büyük bir tepki dalgası başlatmıştı. Olayın ardından yolsuzluk ve ihmalle suçlanan hükümete yönelik öfke büyüdü. Başkent Belgrad başta olmak üzere birçok kentte haftalardır süren gösterilerde, öğrenciler, çiftçiler ve meslek örgütleri ön planda yer alıyor. Protestocular, yalnızca Vučić'in değil, tüm hükümetin istifasını ve bağımsız bir soruşturma komisyonu kurulmasını istiyor. Vučić'in istifa vaadini "bir oyalama taktiği" olarak niteleyen göstericiler, sokaklardaki baskıyı artıracaklarını söylüyor.
Kraljevo'daki mitinge ülkenin dört bir yanından gelen binlerce kişi katıldı. Öğrenci gruplarının organize ettiği protestoda, "Vučić gitsin" ve "Adalet istiyoruz" sloganları atıldı. Bazı protestocular, istifa duyurusunun yalnızca tepkiyi azaltmaya yönelik bir hamle olduğunu belirterek, hükümetin yargı ve medya üzerindeki baskısının sona ermesi gerektiğini vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sırbistan'daki siyasi kriz, Balkanlar'da istikrarı tehdit eden bir faktör olarak değerlendiriliyor. Vučić, 2012'den bu yana ülkeyi yönetirken, bir yandan AB üyelik müzakerelerini yürütüyor, diğer yandan Rusya ve Çin ile yakın ilişkiler kuruyor. Protestoların başarıya ulaşması halinde, Sırbistan'ın dış politikasında AB'ye dönük bir yönelim güçlenebilir. Ancak Vučić'in istifa takvimi belirsizliğini korurken, ülke erken seçime hazırlanıyor. Avrupa Birliği, gelişmeleri yakından izlerken, Kosova ile normalleşme sürecinin de bu krizden etkilenebileceği belirtiliyor. Sırbistan'ın istikrarı, Batı Balkanlar'daki dengeler açısından kritik öneme sahip.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sırbistan'daki siyasi kriz, Türkiye'nin Balkanlar politikası açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, Sırbistan ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini geliştirmeye çalışırken, bölgedeki istikrarsızlık ticaret ve yatırımları olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Kosova-Sırbistan diyaloğunda Türkiye'nin arabuluculuk rolü bulunmaktadır. Vučić'in istifası ve olası bir hükümet değişikliği, Kosova ile ilişkilerde yeni bir dönemi başlatabilir. Ankara, Balkanlar'da nüfuz mücadelesi verdiği Rusya ve Çin'in Sırbistan üzerindeki etkisini de yakından izlemektedir. Bu nedenle Türkiye'nin, Sırbistan'daki gelişmeleri dikkatle takip ederek bölgesel çıkarlarını korumaya yönelik adımlar atması beklenmektedir.
