2023 yılında Belgrad'daki Vladislav Ribnikar İlkokulu'nda sekiz kız öğrenci, bir erkek öğrenci ve bir okul görevlisini öldüren 13 yaşındaki saldırganın ebeveynleri, yeniden görülen davada hapis cezasına çarptırıldı. Sırbistan Yüksek Mahkemesi tarafından bozulan ilk kararın ardından yapılan retrial'da, baba Vladimir Kecmanović 14,5 yıl, anne Miljana Kecmanović ise 3 yıl hapis cezası aldı. Mahkeme, ebeveynlerin oğullarının silaha erişimini engellemedikleri ve çocuğun psikolojik sorunlarına karşı ihmalkar davrandıkları gerekçesiyle suçlu buldu.
Olayın arka planı ve hukuki süreç
3 Mayıs 2023 sabahı, 13 yaşındaki Kosta Kecmanović, babasının ruhsatsız tabancasını alarak okula gitmiş ve öğretmeni ile sınıf arkadaşlarına ateş açmıştı. Saldırıda hayatını kaybedenler arasında altı kız öğrenci, bir erkek öğrenci ve bir okul görevlisi bulunuyordu. Olay, Sırbistan'da son yıllarda yaşanan en kanlı okul saldırısı olarak kayıtlara geçti. Saldırgan, yaşı küçük olduğu için ceza ehliyeti olmadığından yargılanamadı ve bir psikiyatri kurumuna yerleştirildi.
İlk duruşmada baba Vladimir Kecmanović 'çocuğun silaha erişimine izin verme' suçundan 10 yıl 10 ay, anne Miljana Kecmanović ise 'silah ruhsatı yasalarını ihlal' suçundan 1 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılmıştı. Ancak Yüksek Mahkeme, cezaları yetersiz bularak kararı bozdu ve yeniden yargılama talep etti. Retrial sürecinde savcılık, ebeveynlerin çocuğun saldırgan davranışlarına ve okuldan gelen uyarılara rağmen önlem almadığını vurguladı.
Mahkeme, baba Vladimir'in 14,5 yıl hapis cezasına çarptırılmasına gerekçe olarak, oğlunun silaha erişimini engellemek için gerekli önlemleri almaması ve çocuğun psikolojik sorunlarını ihmal etmesini gösterdi. Anne Miljana ise 'tedbirsizlik ve ihmal' suçundan 3 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Aile avukatı, karara itiraz edeceklerini açıkladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Sırbistan'daki bu dava, Avrupa'da çocukların silahlı şiddet eylemlerine karışması ve ebeveyn sorumluluğunun hukuki boyutları açısından emsal niteliği taşıyor. Özellikle Balkanlar'da silah kültürünün yaygın olması, benzer olayların önlenmesi için daha sıkı yasaların çıkarılması gerektiğini gösteriyor. Sırbistan hükümeti, olay sonrası silah yasalarını sıkılaştırmış ve okullarda güvenlik önlemlerini artırmıştı.
Avrupa Birliği'ne üyelik sürecindeki Sırbistan'da bu dava, hukuk sisteminin bağımsızlığı ve etkinliği açısından da önemli bir test oldu. AB, daha önce Sırbistan'da yargı reformu konusunda uyarılarda bulunmuştu. Mahkemenin ilk kararı bozması ve daha ağır cezalar vermesi, yargının bağımsızlığına ve hesap verebilirliğine gölge düşürmeme çabası olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sırbistan'daki bu dava, Türkiye'de de benzer tartışmaları gündeme getirebilir. Türkiye'de son yıllarda artan okul saldırıları ve çocukların şiddet içeren davranışları, ebeveyn sorumluluğu ve silah yasalarının sıkılaştırılması konularını yeniden gündeme taşıyor. Türkiye'de de ruhsatsız silah kullanımı yaygın ve çocukların silaha erişimi önemli bir güvenlik sorunu. Bu dava, Türk yargı ve yasa koyucular için ebeveynlerin çocuklarının suçlarındaki sorumluluğunun sınırları konusunda emsal teşkil edebilir. Ayrıca, Balkanlar'daki gelişmeler Türkiye'nin bölge ülkeleriyle ilişkileri açısından yakından takip edilmektedir. Sırbistan'ın AB üyelik sürecinde hukuk reformları, Türkiye'nin de AB ile müzakerelerinde benzer konuları gündeme getirmesi açısından önemli bir referans olabilir.
