Singapur'da 5 Eylül Cumartesi günü sabah saatlerinde merkez bölge başta olmak üzere üç bölgede hava kalitesi 'sağlıksız' seviyeye yükseldi. Ulusal Çevre Ajansı (NEA) verilerine göre, 24 saatlik PSI (Hava Kirliliği Standart Endeksi) değerleri yerel saatle 07.00 civarında 100'ün üzerine çıkarak sağlıksız aralığa girdi. Öğle saatlerine doğru hava koşullarının iyileşmesiyle PSI değerleri tekrar orta seviyeye geriledi. Pusun, komşu ülke Endonezya'nın Sumatra adasındaki orman yangınlarından kaynaklandığı değerlendiriliyor.
Hava Kalitesi Değerleri ve Etkilenen Bölgeler
Ulusal Çevre Ajansı'nın saatlik verilerine göre, cumartesi sabahı merkez, batı ve güney bölgelerinde 24 saatlik PSI 100 ile 150 arasında, yani 'sağlıksız' aralıkta ölçüldü. Kuzey ve doğu bölgeleri ise 'orta' seviyede kaldı. PM2.5 konsantrasyonu da yer yer metreküp başına 60 mikrogramın üzerine çıkarak sağlık açısından riskli seviyelere ulaştı. Sabahın ilerleyen saatlerinde rüzgar yönünün değişmesi ve yağış ihtimaliyle birlikte değerler hızla düştü; öğle itibarıyla tüm bölgelerde PSI 100'ün altına indi.
Yetkililer, hassas grupların (yaşlılar, çocuklar, solunum yolu rahatsızlığı olanlar) açık havada uzun süre kalmamaları, pencereleri kapalı tutmaları ve maske kullanmaları yönünde uyarılarda bulundu. Hava kalitesinin gün içinde dalgalanabileceği, akşam saatlerinde tekrar yükselme riski bulunduğu belirtildi.
Bölgesel Boyut: Sınır Aşan Duman Sorunu
Singapur'da her yıl kurak mevsimde görülen pus, büyük ölçüde Endonezya'nın Sumatra ve Kalimantan adalarındaki orman ve turba yangınlarından kaynaklanıyor. Yangınların çoğu, tarım arazisi açmak için başlatılan 'slash-and-burn' yöntemiyle ilişkilendiriliyor. 1997, 2013, 2015 ve 2019'da yaşanan büyük pus krizleri, Singapur, Malezya ve Endonezya arasında diplomatik gerilimlere yol açmıştı. 2002'de imzalanan Sınır Aşan Duman Kirliliği Anlaşması (ASEAN Transboundary Haze Agreement) ise Endonezya tarafından hâlâ onaylanmadığı için etkili şekilde uygulanamıyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin bölgede kuraklık sürelerini uzatarak yangın riskini artırdığına dikkat çekiyor. Bu yıl El Niño etkisinin zayıf olmasına rağmen, sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi yangın sayısını artırabilir. Singapur hükümeti, pus seviyelerini sürekli izleyerek halkı bilgilendirmek için çok katmanlı bir erken uyarı sistemi işletiyor. Ayrıca, bölgesel işbirliği çabaları kapsamında Endonezya ile yangın önleme projeleri yürütülüyor.
Hava kirliliği, sadece sağlık değil ekonomik açıdan da etkiliyor. Turizm, açık hava etkinlikleri ve inşaat sektörü olumsuz etkilenebiliyor. Okullar ve iş yerleri, PSI değerlerine göre faaliyetlerini kısıtlayabiliyor. Singapur, 2020'de pus nedeniyle bazı günlerde okulları tatil etmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur'daki pus sorunu, doğrudan Türkiye'yi etkilememekle birlikte, sınır aşan çevre kirliliği ve iklim değişikliğinin bölgesel istikrarsızlığa yol açabileceğini göstermesi açısından önem taşıyor. Türkiye, benzer şekilde Akdeniz çevresinde orman yangınları ve hava kirliliği ile mücadele ediyor. ASEAN ülkelerinin yaşadığı işbirliği zorlukları, Türkiye'nin komşularıyla çevre konularında diyalog geliştirmesi gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, küresel ısınmanın etkileri arttıkça, Türkiye'nin de uluslararası iklim müzakerelerinde daha aktif rol alması ve sınır aşan kirlilik anlaşmalarına taraf olması önem kazanıyor. Ekonomik açıdan, bölgesel istikrarsızlık ticaret yollarını ve enerji güvenliğini dolaylı olarak etkileyebilir.
